Verkeerd signaal

Poly- poly- poly politician

Can you make a right decision

For all of us

You can talk the talk

But will you walk the walk?

Will you bring us comfort?

Politician, Kora,  ‎Volume-EP, 2004

Het had de voorbije week op de voorpagina van alle Belgische kranten moeten staan: ‘Sorry, we hadden het verkeerd voor.’

Een team onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel, de Université Libre de Bruxelles en de Katholieke Universiteit Leuven is tot de bevinding gekomen dat het allerbelangrijkste signaal van de kiezer op 26 mei een hoog opgestoken middenvinger was. De kiezer verwacht beleid maar krijgt gekibbel, veto’s, aanvallen, machtsspelletjes en postjespakkerij. Het geloof in politici en politieke instellingen is de afgelopen regeringsperiode nog meer gedaald.

Met die vaststelling tonen de academici impliciet aan dat bijna alle besprekingen, analyses en gevolgtrekkingen die u de jongste twee maanden hebt gelezen of gehoord er totaal naast zaten.

Maar die voorpagina’s met een grote sorry die hebt u niet gezien. Natuurlijk heeft geen enkele journalist de bedoeling gehad u te bedriegen. Maar het had van enige sérieux getuigd toe te geven dat ze de verkiezingsuitslag 20ste-eeuws en dus verkeerd hadden geïnterpreteerd.

‘Vlaanderen heeft rechts gestemd en Wallonië links.’ Hoeveel keer hebt u dat moeten lezen? Juister was het volgende geweest. In Vlaanderen is vooral op extreemrechtse partijen gestemd, in Wallonië vooral op extreemlinkse partijen. Maar het signaal was niet: ‘We willen naar rechts of links.’ Het signaal was: ‘We willen oplossingen, we willen goed bestuurd worden.’

Een ziedend electoraat haalde snoeihard uit naar alle traditionele partijen – en daar hoort de N-VA na jarenlange regeringsdeelnames ook bij – door te stemmen op partijen die de trado’s smalend treiteren. Bij nieuwe Vlaams Belang-kiezers en nieuwe PTB-kiezers maten de onderzoekers amper ideologische aspiraties maar wel dezelfde woede, bezorgdheid, frustratie en angst.

Bart De Wever (N-VA) en Elio Di Rupo (PS) hebben briljant ingespeeld op de beeldvorming ‘Vlaanderen rechts, Wallonië links’. De historicus-journalist Walter Pauli toonde in het weekblad Knack met sprekende cijfers aan dat geen enkele Vlaamse regeringspartij ooit zo’n verkiezingsnederlaag heeft geleden als de N-VA op 26 mei. 290.000 kiezers, een op de vier, draaiden de partij van De Wever de rug toe.

De Wever wist zich op de verkiezingsochtend nog zeker van 30 procent, maar strandde tot zijn verbijstering – zijn gezicht in ‘Jambers in de politiek’ spreekt boekdelen – op 25 procent. Maar door het handige ‘nog nooit hebben zoveel Vlamingen voor het Vlaams-nationalisme gestemd’-narratief en zijn wekenlange onderhandelingen met een partij die hij voordien in uitwerpseltermen definieerde, spinde hij de nederlaag om tot een overwinning. De Vlaamse journalisten liepen blindelings in de val. Behalve Pauli schreef niemand over de fenomenale klap die Vlaanderens grootste partij incasseerde.

Di Rupo bezorgde zijn partij op 26 mei de slechtste verkiezingsuitslag ooit, maar camoufleerde dat met een staalhard ‘nooit stemde Wallonië zo links’-betoog en ging samenzitten met de PTB. Die PTB is even panisch voor regeringsverantwoordelijkheid als het Vlaams Belang en dus zochten Peter Mertens en Raoul Hedebouw verwoed naar de ‘het is niet links genoeg’-knop om snel weg te kunnen lopen. (Tom Van Grieken is leper, hij laat zich wegsturen zonder breukpunten te noemen).

 

De politieke hoofdrolspelers zijn nu al twee maanden bezig met de strategospelletjes die hen met een historische verkiezingsnederlaag opleverden en schuiven thema’s naar voren waar de kiezer lak aan heeft. Serieuze politici zwijgen beter over confederalisme als blijkt dat van de tien thema’s die de onderzoekers aan de kiezers voorlegden alleen ‘defensie’ het nog slechter doet dan ‘staatshervorming’. Serieuze politici zwijgen beter over retour-au-coeur-cadeaus als duidelijk is dat de volgende regering er een zal zijn van drastische besparingsoperaties.

Serieuze politici moeten de volgende vijf jaar tonen dat ze het vertrouwen waard zijn door te doen waarvoor ze zijn verkozen: behoorlijk besturen. Anders blijven er na de parlementsverkiezingen van 2024 geen serieuze politici meer over.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 27 juli 2019.

Video Politician

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Geloof

In The Land Of Make Believe (Version), Native Meets Lee Scratch Perry – Black Ark Showcase 1977

Mijn goede vriend, de socioloog Mark Elchardus, was bijna zijn geloof in de politiek en de democratie kwijt.

Dat hoeft niet te verbazen na een week waarin een Vlaams Parlementsvoorzitter op zijn geel fluwelen troon bleef zitten nadat hij stomdronken met de auto had gereden, en waarin een Vlaams minister-president aan de Vlamingen de ambitieuze 11 juliboodschap verkondigde dat haar partij in de federale regering moet zitten.

Maar niet die dingen brachten Mark – die, tenzij het over migratie gaat, altijd uiterst koel en wetenschappelijk het maatschappelijk scalpel hanteert – zo hard aan het twijfelen. Wat dan wel? Een in de Kamer circulerend voorstel ‘om experts in de plaats van gemandateerden van partijen te laten zetelen in de raden van bestuur, commissies en instituten waarvoor u en ik betalen en waarop onze vertegenwoordigers dus toezicht moeten houden’. (De Morgen, 29 juli)

Dat naast de rule of law, mensenrechten, eerlijke verkiezingen, vrijheid van meningsuiting en vereniging, gelijke behandeling ook het mandateren van partijgetrouwen in de beheerraden van overheidsorganisaties als De Munt en Unia een essentieel onderdeel zou zijn van een liberale democratie, lijkt me nogal sterk.

Mark vindt het stuitend dat het toezicht en de cruciale beslissingen zouden worden toevertrouwd aan ‘bedrijven, lobbyisten, zogeheten experts, panels, jury’s, rechters, commissarissen, kortom, lui die niet zijn verkozen en geen verantwoording moeten afleggen’. Daarbij vergeet hij dat de mensen die nu namens een partij in een beheerraad zitten ook niet zijn verkozen, laat staan dat ze aan de kiezer verantwoording afleggen.

Dat van die ‘cruciale beslissingen’ mag ook met een korrel zout worden genomen. Op de NMBS na zijn alle strategische beslissingen en vele feitelijke keuzes al opgenomen in de bestuursovereenkomst die door de voogdijminster is opgelegd. Het toezicht op de uitvoering en op het financieel beleid wordt dan weer uitgevoerd door regeringscommissarissen.

‘Deze aanslag op de democratie is bijzonder pijnlijk omdat hij van politici komt’, zegt Mark. Ik vind het juist moedig. Politici die echt de vinger aan de pols houden van wat leeft in organisaties die door de overheid worden betaald of betoelaagd, weten dat het gros van de gemandateerden geen enkele meerwaarde biedt. Het is in vele gevallen een cadeau aan niet herkozen partijgenoten, niet zozeer om hen financieel te helpen – in de meeste gevallen zijn de zitpenningen verwaarloosbaar – maar om hun statusafgang te milderen. Een bekende uitzondering was het Gemeentekrediet, waar veel politici meer verdienden dan in hun publieke functie. Hun beslissingen en toezicht leidden tot het Dexia-debacle.

Mensen die het goed meenden met het Ballet van Vlaanderen vroegen me ooit of ik wilde helpen om de destijds nooddruftige instelling weer op de rails te zetten. Er was nog een plaats vrij in de beheerraad. De sp.a was vergeten iemand aan te duiden. Het wrong wat als bewust partijloze, maar ik deed het. Het gros van de beheerraad was meer geïnteresseerd in de gratis tickets dan in het Ballet zelf. Maar enkele raadsleden zetten zich keihard in en slaagden er samen met het managementteam in de zaak recht te trekken, een fusie met de Opera te realiseren en een personeelsbeleid te installeren. Het waren de, weliswaar door partijen aangestelde, experts. Voor niemand van hen was er nog een zitje in de nieuwe bestuursraad van Opera Ballet Vlaanderen.

Ik solliciteerde als onafhankelijk bestuurder, maar kreeg van een net afgestudeerde medewerkster van een searchbureau te horen dat ik niet geschikt was wegens te weinig ervaring met management. Toen ik bezwaar maakte, kreeg ik een officiële brief. Ik kon geen onafhankelijk bestuurder zijn omdat ik vroeger als gemandateerde van een partij had gezeteld. Slim.

Natuurlijk is de Belgische en de Vlaamse burger beter gediend met experts in de bestuursraden van organisaties waarvoor hij belastingen betaalt. Maar die moeten dan wel deskundig en met zorg worden geselecteerd. Politici worden niet gekozen om in beheerraden te zitten of er hun vertegenwoordigers te plaatsen. Ze moeten werken in de parlementen waar ze verkozen zijn en van daaruit toezien op degelijk beleid.

 

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 13 juli 2019

Video “In The Land Of Make Believe (Version)”

Column Mark Elchardus

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Briljante strategen

De-Cameron – The Sequel

It’s all you ever needed to survive

Kingdoms for horses

Run from your life

Kingdoms for horses

You’ll just go round in circles

Kingdoms for horses, New Music, Warp, 1982

 

In het Verenigd (sic) Koninkrijk haalde de Brexit Party 31 procent van de stemmen, de conservatieven nog geen 9 procent. Het is de meest verbijsterende verkiezingsuitslag van de afgelopen week. Met die uitkomst mag David Cameron niet alleen uitgeroepen worden tot de rampzaligste premier van het VK sinds mensenheugenis, maar ook tot de officiële doodgraver van zijn partij. Overmoedig na de Lagerhuisverkiezingen van mei 2015 – de conservatieven haalden een absolute meerderheid na vijf moeizame coalitiejaren met de Liberal Democrats – kondigde hij triomfantelijk een referendum aan over het EU-lidmaatschap van zijn land. Hij was ervan overtuigd dat de Britten slimmer waren dan de groeiende groep Europahaters in zijn partij. Een neen tegen de uittreding zou een einde maken aan de verscheurende interne discussies die de Tory’s al decennia teisterden. Een scheuring dreigde. Om zijn partij te redden, zette hij zijn land in. En verloor.

Mocht Cameron de hele regeerperiode van 2010 tot 2015 niet gebruikt hebben om zijn coalitiepartner LidDems af te branden en mocht hij in 2015 de coalitieregering hebben voortgezet, dan zou Nick Clegg, de leider van de sterk Europagezinde LibDems, hem het hele referendumidee uit het hoofd hebben gepraat. De Liberal Democrats werden met 20 procent van de stemmen de tweede partij in het VK. Ironischer kan het lot niet zijn.

Ook Camerons opvolger Theresa May stelde de partij boven het land. In plaats van een brede meerderheid te zoeken met Labour ging ze met een zelfvernietigingsdrang waar lemmingen jaloers op zouden zijn tot viermaal toe met hetzelfde plan naar het parlement. Iedere stemming eindigde met een nog grotere afgang. Samenwerking met Her Majesty’s Most Loyal Opposition durfde ze niet aan omdat ze, ja het wordt een beetje eentonig, een scheuring in haar eigen partij vreesde. Er waren ook praktische redenen. Ze kende het telefoonnummer van Jeremy Corbyn niet. Niet dat Corbyn zeer geneigd was om haar te helpen. Diep vanbinnen haat hij het kapitalistische Europa. En bovenal hoopte hij na een brexitdebacle de eerste marxistische premier van het VK te worden en het land met beslissingen op te zadelen die zo oudbakken zijn dat zelfs de PS ze achterhaald vindt. Labour haalde 13,7 procent van de Europastemmen. Briljante strateeg, die Corbyn.

Camerons endgame wordt mogelijk ingezet op 31 oktober met een harde brexit. Het is niet eens vergezochte sciencefiction om te vrezen dat die gevolgd wordt door een nationale verkiezingsoverwinning van de malloten van Nigel Farage, het einde van de Conservative en de Labour Party, de afscheuring door Schotland en een heruitgave van Bloody Sunday in Noord-Ierland. Briljante strateeg, die Cameron.

Er zijn vele redenen waarom de partijen die de Zweedse coalitie uitmaakten afgelopen zondag verloren, maar alle analisten zijn het erover eens dat de partijspelletjes een belangrijke factor waren. CD&V wilde geen Di Rupo II omdat het bang was dat een tweede oppositieperiode de N-VA in 2019 slapend steenrijk zou maken. De N-VA moest meegetrokken worden in een federale regering waar een Vlaams-nationalistische partij vanzelf afbrandt. Vanaf dag één was er meer interne dan externe oppositie tegen de regering-Michel. CD&V eindigde als grootste verliezer van de stembusgang en vervoegt de andere traditionele partijen in het kamp van de irrelevantie. Briljante strateeg, die Beke.

Burgers vereffenen genadeloos de rekening met mensen aan wie ze de leiding van hun land toevertrouwen, maar die zich onledig houden met partijspelletjes en postjespakkerij. De woede is zo groot dat velen stemmen op een partij waarvan men hoopt dat ze nooit aan de macht komt.

U hoeft zich overigens geen zorgen te maken over Cameron. De man verdient dezer dagen 140.000 euro per uur. Hij geeft presentaties die een ‘ongeëvenaard perspectief bieden op de toekomst van de Europese Unie en de plaats van Groot-Brittannië in de wereld na de brexit. Als geen ander kan hij u een uniek inzicht geven in de opkomst van populistische politici’. U kunt hem boeken op http://www.wsb.com/speakers/david-cameron.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 1 juni 2019.

Video Kingdoms For Horses

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Yes Minister

Downing Street Rock

Winston Edwards & Blackbeard – At 10 Downing Street (Dub Conference), 1980

Tijdens de uitzending van ‘Nachtwacht’ waarin ik samen met Koen Geens figureerde, deed hij een opmerkelijke uitspraak. Hij vond het spijtig dat ons land geen traditie heeft van ‘policy advisors’. Dat klinkt eigenaardig in een land dat zich niet alleen een recordaantal ministers meent te kunnen veroorloven maar daarboven ook nog voor elke minister een legertje kabinetsmedewerkers. Toch heeft de beste minister van de federale regering het ook hier bij het rechte eind. In het beste geval houden de federale en Vlaamse cabinettards, tussen de moddergevechten met de collega’s tijdens eindeloze interkabinettenvergaderingen door, zich bezig met de functionele, operationele kanten van het beleidsdomein van hun minister. Er wordt hard gewerkt om de waan van de dag onder controle te houden, maar van gedegen strategische beleidsadvies komt weinig in huis. Bij gebrek aan tijd. En bij gebrek aan kwaliteit.

Het is geen toeval dat Geens de Engelse term gebruikt. In het Verenigd Koninkrijk kent men het model van policy advisors al sedert 1916. Toen werd Maurice Hankey als de eerste cabinet secretary aangesteld. De man hield het 22 jaar uit en gaf in die jaren politiek advies aan prime ministers van de Liberale, de Conservatieve en de Labourpartij. Een cabinet secretary staat boven de politieke mêlée.

Hij is niet alleen de hoogste ambtenaar van het land, hij weegt ook op het beleid met zijn adviezen. Moderne cabinet secretaries zijn niet zoals Humphrey Appleby, de legendarische permanent secretary uit ‘Yes Minister’, vooral gericht op het behoud van de status quo. Hun adviezen kunnen behoorlijk wat dynamiet bevatten. Van Sir Mark Sedwill, de huidige cabinet secretary, lekte op 2 april een rapport uit dat ook de serieuze kranten als een ‘bombshell no deal warning’ omschreven. Sedwill voorspelde dat bij een harde brexit de voedselprijzen met 10 procent stijgen, dat de politie de openbare orde niet kan garanderen, dat Noord-Ierland weer vanuit London moet worden geregeerd en dat een recessie dreigde die die van 2008 zou overtreffen.

Dat soort rapporten vanuit de ambtenarij, je ziet het niet zo snel gebeuren in ons land. Er is geen systematisch en structureel systeem van beleidsadvies door topambtenaren.

Maar stel dat het onwaarschijnlijke toch waar wordt en een volgende regering een soortement cabinetsecretarysysteem opzet, dan zou het jaren duren vooraleer een rapport geproduceerd wordt dat kwalitatief het niveau van de rapporten van Mark Sedwill haalt. De beleidsvoorbereidende diensten in de federale ministeries zijn de ergste slachtoffers van de kaasschaafbesparingen. Niemand zal de straat op komen met eis voor meer beleidsvoorbereiders, dus bij besparingen worden uitvoerende diensten ontzien ten koste van beleidsdiensten.

Maar zelfs voor 2008 waren echte policy advisors op ministeries schaarser dan naalden in een hooiberg. Je vond er juristen, veel juristen, die beslissingen in wetteksten konden omzetten en kaduuk juridisch kabinetswerk konden fatsoeneren. Maar je vond en vindt er amper mensen die weten hoe je maatschappelijke problemen moet analyseren, vergelijkingen met buitenlandse voorbeelden maken of op basis van statistische gegevens scenario’s opstellen. Je kunt het hen niet euvel duiden want je leert het niet aan de universiteiten van het Europese vasteland. Die analyse maakte De Gaulle al in 1945, toen hij de Ecole Nationale d’Administration oprichtte, de kweekschool voor topambtenaren en toppolitici die ENA-alumnus Emmanuel Macron nu wil afschaffen als genoegdoening aan de gele hesjes.

In ons land is er grote nood aan een Academie voor Ambtenaren. Ja, die zal geld kosten. Maar het zou welbesteed geld zijn, want je investeert in mensen die nog jaren het land en zijn burgers dienen. Anders dan de kredieten die nu vergooid worden aan royale vergoedingen voor kabinetsleden die soms wegens hun competenties maar meestal wegens hun partijtrouw gekozen worden en die na hun kabinetsperiode in de natuur verdwijnen.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 18 mei 2019.

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Staatslilliputterisme

When you’re small

You don’t have very far to fall

When You’re Small’, MGMT, ‘Little Dark Age’, 2018

Enkele weken geleden kondigde Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) de oprichting aan van een Vlaamse controledienst die moet toezien op het welzijn van dieren in Vlaamse slachthuizen. Dat er meer controle op de slachthuizen moest komen, betwist niemand. Heel wat Vlaamse burgers werden onwel bij de aanblik van dieren die elektrische schokken kregen of onverdoofd werden geslacht.

Tot nog toe was het toezicht op dierenwelzijn in slachthuizen een taak voor de inspecteurs van het federale voedselagentschap FAVV, dat waakt over de veiligheid van de voedselketen en de kwaliteit van het voedsel met het doel de gezondheid van de consumenten, dieren en planten te beschermen. Maar volgens Weyts legt het FAVV te veel de nadruk op voedselveiligheid en te weinig op het ontdekken van dierenleed.

Dat een Vlaams-nationalistische minister voor een eigen Vlaamse dienst kiest, kan je verwachten. Hij kreeg daarvoor trouwens de mooiste voorzet die hij zich kon voorstellen van minister Denis Ducarme (MR), bevoegd voor het FAVV. Toen we in december 2018 met de afgrijselijke beelden uit een Hasselts slachthuis werden geconfronteerd, verklaarde die dat dit een Vlaamse bevoegdheid was. Toen al zei Weyts 3 miljoen euro te hebben uitgetrokken voor een eigen Vlaamse inspectiedienst voor de slachthuizen.

De vraag blijft of de keuze voor een aparte controledienst de beste is. Het klopt dat het FAVV te weinig personeel heeft. Dat is een gevolg van jarenlange besparingen die de federale administraties sterker troffen dan de regionale overheidsdiensten. Weyts had de 3 miljoen, die hij zonder veel moeite snel bij elkaar kon krijgen – de bodemloosheid van de Vlaamse kredieten is al jaren een bron van grote verwondering bij federale overheidsmanagers – ter beschikking kunnen stellen van het FAVV.

Dat zou een voortzetting zijn van de politiek die is gevoerd sinds de overheveling van dierenwelzijn naar de gemeenschappen, na de zesde staatshervorming. Een minieme wijziging in het protocol tussen de Vlaamse Overheid en het FAVV zou daarvoor volstaan. Het gebeurde niet. Iemand met een slecht karakter zou het geen toeval vinden: met de hulp van je federale partijgenoten een federale dienst onderfinancieren, daarna de dienst bekritiseren omdat hij zijn werk niet doet en vervolgens een Vlaamse dienst oprichten.

Bij dat soort beslissingen hoor je nooit het woord ‘schaalnadelen’ vallen. Nochtans zijn die er zonder twijfel. Mocht de getalsterkte van het FAVV zijn uitgebreid, dan moest geen krediet voor extra managers, een IT-systeem en bijkomende hr-mensen worden uitgetrokken. Dat moet nu wel. De opleiding van de 25 dierenartsen moet door externen gebeuren, omdat Vlaanderen niet beschikt over een keurkorps zoals het FAVV dat nieuwe mensen intern en zonder grote meerkosten opleidt en ze direct een grote expertise meegeeft. Wat Vlaanderen doet, zal minder goed zijn. En duurder.

Daar komt bij dat van een coördinatie tussen onafhankelijke controlediensten geen sprake is, leert de ervaring met sociale inspecties. Slachthuizen kunnen dus te maken krijgen met een FAVV-controleur op maandag, een Vlaamse dierenleedcontroleur op dinsdag, een RSZ-controleur op woensdag, een btw-controleur op donderdag en een WASO-controleur op vrijdag.

Het verdelen van samenhangende overheidstaken over steeds meer diensten is een vorm van staatslilliputterisme. Het is de tegenhanger van staatsgigantisme, waarbij diensten en taken worden gebundeld die slechts oppervlakkig iets met elkaar te maken hebben. In beide gevallen vergroot het overheidsbeslag en verkleint de efficiëntie.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van zaterdag 4 mei 2019.

When you’re small – video

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Staatsgigantisme

The Giant Who Ate Himself

Glenn Jones, The Giant Who Ate Himself And Other New Works For 6 & 12 String Guitar, 2018

‘Grote organisaties die falen, moeten ordentelijk worden ontmanteld. Geen enkele organisatie zou too big to fail mogen zijn. Als dat toch het geval is, zou de overheid die onderneming bij een faillissement moeten nationaliseren.’ Dit stukje proza verwacht je in het verkiezingsprogramma van de PvdA, niet in een boek van Geert Noels. Toch is het een van de tien aanbevelingen van de econoom in zijn recent verschenen boek Gigantisme. Hij stelt vast dat bedrijven en organisaties steeds groter en machtiger worden, en zo de gezonde concurrentie doden, een duurzame groei verijdelen en de mens naar burn-outs drijven. Op de achterflap wordt de analyse gedurfd genoemd en dat is voor een keer niet gelogen.

Het boek gaat over de privésector. Men moge hopen dat er een opvolger komt over de overheid. Ook daar woedt de obesitasepidemie. Een gelukkig uitstervende soort overheidsmanagers denkt nog altijd dat ze belangrijker worden als ze meer mensen en directies onder hun leiding krijgen. Niet toevallig hebben die ‘obesisten’ een partijkaart die hen toegang verleent tot de kabinetten van gelijkgezinde ministers, tegen wie ze zo hard aanschurken tot ze weer een dienst van een concurrerende overheidsdienst kunnen inlijven.

Jammer genoeg vinden die obesitasverslaafde overheidsmanagers gemakkelijk het oor van politici. Verhalen van groter, en dus beter, gaan er bij hen al decennia in als koek. Aankomende politici denken niet aan schapen bij het inslapen, maar aan fusies van overheidsdiensten. Ze rekenen zich rijk aan de schaalvoordelen, die samen met terugverdieneffecten evenveel voorkomen in de Wetstraat als eenhoorns in de toendra.

In De Interne Keuken rekende Noels messcherp af met de mythe van de schaalvoordelen. Als ze er al zijn dan wegen ze niet op tegen alle nadelen en kosten die fusies veroorzaken. Bij de overheid resulteren fusieoperaties weliswaar in minder overheidsdiensten maar ook in evenveel personeel. De twee personeelsdiensten worden samengevoegd met alle personeelsleden van de twee organisaties. Die ambtenaren moeten natuurlijk geleid worden. Dus krijg je meer lagen met dure managers.

Bij het aantreden van de regering-Michel kon de N-VA de andere regeringspartijen overhalen tot het ontmantelen van de POD’s. De kans dat u ooit van POD’s hoorde, is klein. Officieel zijn die overheidsdiensten tijdelijk en werken ze rond thema’s die verscheidene federale overheidsdiensten (FOD’s) doorkruisen. In werkelijkheid zijn ze er gekomen omdat de politiek een aantal ‘mindere’ ministers en staatssecretarissen een eigen administratietje wilde geven. Na iedere eropvolgende legislatuur zouden ze verdwijnen. Haal het zout boven: de POD’s zijn opgericht in 2003 en bestaan nog.

Aan die anomalie zou de regering-Michel een einde maken. De POD’s moesten fusioneren met de FOD’s. Terug naar 2002 dus, alleen negeerden Michel en co. Einstein – ‘We kunnen een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt’ – en Fons van Dyck, die in zijn nieuwe boek De onsterfelijke onderneming aantoont dat ‘de identiteit, de cultuur en de waarden helemaal bovenaan in de pikorde staan in een onderneming die op de langere termijn wil overleven. Veel overnames en fusies mislukken door onoverbrugbare culturele verschillen, die diep geworteld zitten in het DNA’.

Na 17 jaar hadden de POD’s een DNA dat sterk verschilde van dat van de FOD waar ze oorspronkelijk bij hoorden. Dat hebben we pijnlijk kunnen vaststellen toen de mensen van de POD Maatschappelijke Integratie gingen samenzitten met onze mensen van de FOD Sociale Zekerheid. Onze ministers hadden de fusie beslist, maar niemand zag er het voordeel van in. En de culturen stonden haaks op elkaar. Maar à la guerre comme à la guerre en wij zijn democraten: we voeren uit wat de verkozenen des volks beslissen. Toen de POD op zoek moest naar nieuwe kantoren bood de FOD Sociale Zekerheid aan om bij haar in te trekken. Met alle thuiswerk was er toch plaats genoeg. Het samenleven van twee onafhankelijke diensten bleek moeilijk en de juridische beslissing om te fusioneren bleef maar uit omdat een andere vorm van gigantisme de kop opstak: ministers die hun portefeuille wilden vergroten.

Minister Denis Ducarme (MR), minister van Zelfstandigen en veel andere dingen waaronder Maatschappelijke Integratie, claimde de voogdij over de nieuw te vormen FOD. Maggie De Block (Open VLD), voogdijminister van de FOD Sociale Zekerheid, verzette zich. Terecht, want twee voogdijen over een FOD is vragen om blokkeringen. Ze geraakten er niet uit. De regering viel. Voor een (al dan niet) fusiebeslissing is het wachten op een volgende regering. In de Financietoren lopen nu twee overheidsdiensten door elkaar met verschillende doelstellingen, culturen en bazen. Zo werkt overheidsgigantisme.

Naschrift

Deze tekst verscheen (verkort) als column in De Tijd van 20 april 2019.

Video The Giant Who Ate Himself van Glenn Jones

Officiële uitleg over POD’s.

Fons van Dijck past zijn theorie toe op Anderlecht.

Geplaatst in Geen categorie | 1 reactie

Tandpasta

I fought the law

And the law won

Bobby Fuller Four, ‘I Fought The Law’, 1965

In de elitaire kringen waarin ik me doorgaans begeef, is de consensus groot: ‘The Only Way Is Up’ van Yazz & The Plastic Population is het op een na slechtste nummer van de eighties. Yazz haalt het nipt van Milli Vanilli’s ‘Girl You Know It’s True’, omdat we ervan uitgaan dat ze het nummer niet lipt.

Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten vindt ‘The Only Way Is Up’ de beste song ooit. Ze nomineerde hem voor de Classic 1000. Even dacht ik dat ze te gretig was ingegaan op de suggestie van haar communicatieteam om eens een ander optimistisch nummer te kiezen dan ‘The Best Is Yet to Come’, dat te vanzelfsprekend is en vooral gevaarlijk als je verantwoordelijk bent voor een begrotingstekort van 8,5 miljard euro. Maar ze reageerde op mijn tweet als door een slang gebeten. Het was haar lievelingsnummer en de gustibus, u-weet-wel.

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block was blijkbaar al enkele jaren op de hoogte van de muzikale voorkeur van haar partijvoorzitter en besliste dat ‘the only way’ om de antibioticaconsumptie te verminderen erin bestond de prijs te ‘uppen’. Haar beslissing kwam er tegen alle adviezen in. De Block dacht – anders dan professoren, beleidsvoorbereiders en mensen met jaren praktijkervaring – dat het probleem niet bij de voorschrijvende dokters lag maar bij de aan antibioticasnoep verslaafde patiënten. Uit een studie van de Christelijke Mutualiteit blijkt het ongelijk van de minister. Maar dat geeft ze niet toe. ‘De daling is ingezet’, stelt ze. De consumptie is vorig jaar inderdaad met 1 procent gedaald. Maar De Block vergeet wel te vermelden de daling in 2016 2,5 procent en in 2016 3,1 procent bedroeg. Met andere woorden: de stijging is ingezet.

De antibioticaspecialist Herman Goossens wil de dokters aanpakken die zeer veel en dure geneesmiddelen voorschrijven. ‘Het Riziv weet perfect welke dokters dat zijn. En men moet ze eventueel financieel verantwoordelijk maken. Dat zou een enorm effect hebben. Maar het ontbreekt aan ambitie in dit land.’ Daar wil De Block niet van weten omdat het te moeilijk is de goede van de slechte voorschrijvers te scheiden. Dat genuanceerd denken hanteert ze niet voor patiënten. Ook diegenen die met tegenzin antibiotica slikken, betalen het hogere remgeld. 
De Block wil een kaduke maatregel niet intrekken. Het illustreert wat ik al jaren als een oorzaak van de te geringe Belgische ‘return on taks’ aanduid: wetten worden niet geëvalueerd, slechte wetten worden niet afgeschaft, en al zeker niet als het electoraal zou schaden. Liberalen pakken niet graag dokters aan. Christian Leysen, lijsttrekker van de Antwerpse Open VLD, zei gisteren in het radioprogramma ‘De ochtend’ dat hij minder en betere wetten wil. Zo doe je inderdaad echt aan staatsmindering. Hopelijk vergeet hij het niet als hij minister wordt.

 

De Block moet niet met alle zonden Israëls worden beladen. Ze was de eerste die aankaartte dat de opeenvolgende staatshervormingen bestuurlijke rampen waren die de burger veel geld kosten. Ze pleit voor een herfederalisering van onder meer Gezondheidszorg en Milieu. Dat is moedig in een land waar volgens Guy Tegenbos twee theorieën gelden. Er is de tandpastatheorie: geregionaliseerde bevoegdheden opnieuw naar het federale niveau brengen is zoals tandpasta terug in de tube duwen. En er is de Star Wars-theorie: met staatshervormingen is het zoals met ‘Star Wars’-films: er blijven er maar bijkomen.

Voor de strijd tegen de antibiotica zijn in dit land negen excellenties bevoegd. Als ze samenkomen, met hun kabinetsadviseurs, ambtenaren en experts moet het Koning Boudewijnstadion worden afgehuurd. Dat is ook zo als het over de arbeidsmarkt, economie, mobiliteit et j’en passe gaat. We morsen met overheidsgeld omdat we te veel bestuurslagen en ministers, uitpuilende kabinetten en uitgebreide administraties hebben.

Premier Charles Michel (MR) handelt niet alleen ondemocratisch als hij de grondwetsherziening blokkeert, hij verpietert ook alle opportuniteiten om bevoegdheden te herfederaliseren. De schrik voor de ‘communautaire waanzin’ is bij te veel politici groter dan de wens om een efficiënte overheid te creëren. Ons land wordt verslagen door tandpasta en ‘Star Wars’-sequels.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 7 april 2019.

Video The Bobby Fuller Four ‎– I Fought The Law

Knappe versie van The Clash

VRTnu over antibiotica

Hoe belangrijk is de strijd tegen antibioticaresistentie?

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen