I am bored from the event

 I really don’t understand the situation

 And it’s no game

 Documentaries on refugees

 Couples ‘gainst the target

 You throw a rock against the road

 And it breaks into pieces

 Draw the blinds on yesterday,

 And it’s all so much scarier

It’s No Game (No. 1), David Bowie,  Scary Monsters, 1980

Leerling-tovenaar David Cameron dacht het vuur van de anti-Europafractie in zijn partij te doven door een referendum. Het was “Putting Out Fire With Gasoline”. Daarmee zette hij, met een hooghartige arrogantie die in stiff-upper-lip-middens met intelligentie verward wordt, voor de Britten en  voor alle andere Europeanen sinistere deuren naar de toekomst open. The Man Who Sold The World had zelfs geen plan voor het geval zijn ideetje verkeerd uitdraaide, blijkt nu. Het was maar een spelletje, zoals hij en Boris “Cracked Actor” Johnson er indertijd zoveel speelde toen ze de Bullington Club aanvoerden. Vroeger eindigden de escapades van de als tweedehandse Duran Duran verkleedde club rijkeluisventjes steevast met stukgeslagen pubs. Nu sloegen de slechtste Prime Minister ever en de slechtste Londense burgemeester ooit, het United Kingdom in gruzelementen.

Ondertussen blijft Labourleider Corbyn koppig zijn queeste naar onverkiesbaarheid verderzetten met standpunten die, in zijn hoofde, sedert 1972 niet meer gewijzigd zijn. Zowel de Conservatieven als Labour komen verwilderd en verdeeld uit de volksraadpleging. Een implosie van hun partijen kan niet meer tot de onmogelijkheden gerekend worden. Dit alles tot groot genoegen van Scottish First Minister Nicola Sturgeon die zich snel bij Juncker aanmeldde met de bede om nog even te wachten met het wegwerken van de 28e ster op de Europese vlag. Straks ligt in restland England de weg vrij voor Scary Monsters And Super Creeps zoals Nigel “I’m Deranged“ Farage. Ergens diep in Bali, licht David Bowie’s asse op in diepe weerzin over zoveel lichtzinnigheid, over zoveel sound en no vision.

Zoals steeds wanneer het onmogelijke gebeurt, vullen de kranten zich met analyses van experten die, met dezelfde stelligheid waarmee ze uitlegden waarom er nooit een Brexit kon komen, nu verklaren hoe het zover is kunnen komen.

Volgens sommigen heeft het met afkeer voor migranten te maken. Blijkbaar is de U.K. van de ene op de andere dag een racistische staat geworden. Als bewijs wordt verwezen naar de walgelijk racistische brieven die in brievenbussen van Britten van Poolse origine worden gestopt en naar laffe brandstichtingen in halalvlees verkopende beenhouwerijen. Daarmee wordt voorbijgegaan aan wat leden en sympathisanten van het National Front uitspookten in de jaren zeventig. Zielig racisme met nare incidenten is van alle tijden, in alle maatschappijen.

President Obama verklaarde plechtig dat de uitslag het gevolg is van de globalisering en de verhuis van westerse industriejobs naar lagelonenlanden. Obama leest veel boeken maar hij moet Martin Fords Rise Of The Robots gemist hebben. Ford toont aan dat het enorme verlies aan industriebanen in 1950 begint en bijna lineair doorgaat tot 2000. Dat arbeiders om die reden nu massaal voor Leave stemden, zou wel een zeer laattijdige reactie zijn.

Misschien heeft hun gedrag minder met globalisering te maken dan met de onvrede dat er geen nieuwe jobs voor hen gekomen zijn. Het is de centrale stelling in Fords boek: we stevenen af op een wereld met schaarse jobs. Banen vallen ten prooi aan derde-generatie-robots, die met hun capaciteit voor deep learning en toegang tot meta-databases en big data, niet alleen routineuze banen vervangen maar ook massaal veel middenklassejobs vernietigen.

Voor wie dit als verre sciencefiction afdoet, verwijst Ford naar de jobaangroei onder Obama, die toen hij in volle bankencrisis aan de macht kwam, werd geconfronteerd met groot jobverlies. In 2015 kon hij aankondigen dat er weer evenveel jobs waren in de U.S. als in 2007. Maar wat hij niet zegde was dat slechts een kleine minderheid van alle middenklassejobs die verloren gingen, terugkwamen als even goede of beter betaalde banen. Het gros ervan was slecht(er)betaald.

De Oxfordprofs Carl Frey en Michael Osborne berekenden dat in de komende twee decennia tot 47% van de huidige jobs in de Verenigde Staten wegens automatisatie bedreigd zijn. Vele mensen, waaronder minister Kris Peeters, denken dat dit verlies kan opgevangen worden door de creatie van digitale banen. Frey en Osborne berekenden dat sedert 2000 slechts 0,5% van de Amerikaanse werkenden de shift konden maken naar digitale jobs. De grootste banengroei wordt in de gezondheidszorg verwacht, maar de 4 miljoen jobs die daar voorspeld worden, kunnen onmogelijk de jobdestructie compenseren.

Nogal wat analisten wijzen de teloorgang van de middenklasse in de USA aan om de anti-establishment-stemming in de Verenigde Staten en de opgang van Trump en Saunders te verklaren. Het zou ook de sleutel kunnen zijn voor het raadsel van het onverwachte pro-leave overwicht. Als zou blijken dat de sleutel past, wordt daarmee gelijk de doos van Pandora van deze eeuw geopend: hoe organiseer je inkomen en zingeving in een wereld waar arbeid het werk van machines is?

Naschrift

De studie van Carl Frey en Michael Osborne: http://www.inet.ox.ac.uk/news/automation-impact

De EU-vlag telt maar 12 sterren. Er moet er geen af. Poëtisch misbruik.

David Bowie: It’s No Game: https://www.youtube.com/watch?v=vWTQ3vshLNY

Zelfs een modale Bowiespotter zal het gezien hebben: het eerste deel van de columns stikt van de verwijzingen naar David Bowie.

Cat People (Putting Out Fire), meegeschreven door Giorgio “I Feel Love” Moroder, was een singletje uit de soundtrack Cat People (een erotic horror film uit 1982 van Paul Schrader). Bowie zingt het met zijn diepste “Berlin”-stem. http://tinyurl.com/d5hb6j8

The Man Who Sold The World, bekend geworden toen NIrvana het unplugged bracht, (http://tinyurl.com/q73c29y), was de titelsong van Bowie’s officiële tweede album. Natuurlijk vind ik  Bowie’s versie beter (alleen al om de stemvervorming en die heerlijke percussie) : http://tinyurl.com/aoh94xr

Cracked Actor is een vergeten pareltje uit zijn Aladdin Sane album. Boris Johnson is het soort wezen waar een zin als “You sold me illusions for a sack full of cheques” perfect bij past. http://tinyurl.com/j2vyezu

Een videofilm over hem (let er eens op hoe hij ‘I’m old-fashioned”zegt) draagt dezelfde titel: http://tinyurl.com/j6xbhhv

Scary Monsters (And Super Creeps), titelsong van zijn “terug naar de rock” album na zijn Berlijntrilogie uit 1980, met de totaal onderschatte Robert Fripp op gitaar: http://tinyurl.com/afb2eya

Sound And Vision, uit Low: http://tinyurl.com/kwdp7l6

I’m Deranged, uit Outside (The Nathan Adler Diaries: A Hyper Cycle), dat ook op de soundtrack van Lost Highway uit 1997 te vinden is: http://tinyurl.com/zm78dr6

The antique people are down in the dungeons
Run by machines and afraid of the tax
Their heads in the grave and their hands on their eyes
Hauling their hearts around circular tracks
Pretending forever their masquerade towers
Are not really riddled with widening cracks
And I wave goodbye to iron
And smile hello to the air

Goodbye And Hello, Tim Buckley, Goodbye And Hello, 1967

Op 6 juni ging de actie Zeg Maar Goeiendag van start en dat zal zelfs de meest fervente voetballiefhebber niet ontgaan zijn. Het initiatief ging uit van Fons Van Dijck en die man weet hoe je iets in de markt zet. Toch ruikt de website (htpp://zegmaargoeiendag.be) niet koel commercieel want onder iedere poster en elke sociale-mediasuggestie voel je gemeende onrust voor de gevolgen van de komst van vluchtelingen, jobontwrichtende globaliserende economieën en aanslagen die geografisch en sociologisch steeds dichterbij komen.

“We sluiten ons af van de buitenwereld. De Ander boezemt ons ongerustheid in”, stellen de initiatiefnemers, een bijzonder gevarieerde groep ondernemingen en bekende mensen, vast. Welk advies geven Wouter Torfs, Dave Sinardet, Fons Leroy en nagenoeg alle media en sociale partners ons? Zeg goeiendag tegen een wildvreemde!

Het was te verwachten dat er gniffelende reacties zouden komen. Het Bond Zonder Naam-slogangehalte was te hoog voor wie pavloviaans ieder oprecht gebaar als onnozel sentiment afdoet.

Toegegeven, ook ik meesmuilde toentertijd met slogans als “Verander de wereld, begin met jezelf”. Ondertussen heb ik door dat de wereld veranderen niet zo eenvoudig is en dat jezelf veranderen verrekt veel moed vergt. De wereld zou mooier zijn mocht die slogan boven ieder ministerieel bedje hangen met ernaast “ego + persoonlijkheid = constant”.

Een paar jaar geleden vroeg BZN ons al iedereen met een brede glimlach goeiendag te zeggen en daar deed ik helemaal niet meer schamper over, want ik had gezien wat die attitude teweegbracht in onze FOD, die met zijn omvang en zijn samenstelling een microkosmos van België kan genoemd worden. In 2007 vroegen we al onze medewerkers wat onze waarden – respect, vertrouwen, zelfontplooiing, klantgerichtheid en resultaatsgerichtheid – volgens hen betekenden.  Hoog op de hitparade verscheen “Iedereen moet aan iedereen goeiendag zeggen”. Daar schrokken we van. Waren we dan zo’n boertige bende die elkaar achteloos voorbijliepen? Na een paar dieptegesprekken bleek dat het zinnetje bijster weinig te maken had met hoe ambtenaren met elkaar omgingen maar hoe sommige bazen hun mensen behandelden. “Het is al ver gekomen als je nu nog vriendelijk moet zijn tegen ondergeschikten”, was de opmerking van iemand die gelukkig al lang onze gelederen heeft verlaten.

Onwillekeurig moest ik denken aan het verhaal van een toenmalige collega-kabinetschef bij wie de receptioniste haar ontslag kwam aanbieden omdat ze dacht dat haar minister ontevreden was over haar werk. “Waarom denk je dat?”, vroeg mijn collega. “Omdat hij me iedere morgen voorbijloopt zonder goeiendag te zeggen”. Toen mijn collega dat voorzichtig te berde bracht bij zijn minister was het antwoord: “Zeg, ik ben wel minister, hé.” Hetzelfde beeld schetste een Optimawerkneemster deze week van haar baas Jeroen Piqueur: “In de vier jaar dat ik hier werk heeft hij nooit goeiendag gezegd.”

Dit soort gedrag betaalt een organisatie in cash en daarom hebben we in onze FOD alles op alles gezet om dat soort bazen eruit te werken. De vijfhonderd  gedragingen dat het waardenonderzoek opleverde werden opgenomen in de vragenlijst waarmee ze hun chefs evalueren. Pavlovianen, opgelet hier volgt iets waar jullie niet tegen kunnen: zowel chefs als ambtenaren zijn tevreden met de resultaten en samen zijn we tevreden met onze bedrijfsresultaten. Want mensen zeggen elkaar eerst goeiendag en ’s anderendaags praten ze al met elkaar. Over om het even wat. Ook over wat er verkeerd gaat op hun dienst. Dikwijls heeft iemand waarmee je praat daar ervaring mee, of kent hij iemand die er een oplossing voor vond. Zo worden de meeste problemen al opgelost vooraleer de topmanagers weten dat er zich een probleem stelde. In een lerende organisatie heerst een klimaat van ontmoeting. De eerste stap is “goeiendag”.

Op een ochtend in 2008, werd ik bij mijn binnenkomen geconvoceerd door mijn receptionisten. “We willen eens praten over goeiendag zeggen.” “Ah ja,”, vroeg ik, “lopen onze mensen jullie voorbij?” “Neen, neen”, zeiden ze “maar de gasten doen dat wel. Maar alleen als ze buitengaan. Als ze binnenkomen zijn ze meestal vriendelijk, anders komen ze natuurlijk nooit waar ze moeten zijn. Maar bij het buitengaan, zijn we lucht voor hen.” Ze hadden twee suggesties: “Vraag hen op het einde van de vergadering om ook bij het buitengaan even te knikken en wil je daar zelf op letten als je ergens anders op bezoek gaat?” Sedertdien let ik daar extra op. Ik bedank iedereen en knik naar iedereen. Als ik ergens ga spreken, loop ik na afloop alle receptietafeltjes af om iedereen te bedanken voor hun interesse. Ondertussen blijkt dat deze eenvoudige handeling hen meer doet geloven in ons verhaal dan de presentatie zelf.

Cynische pavlovianen zullen nu waarschijnlijk boven het toilet hangen. Daar horen ze ook.

Naschrift

Dit was de column in De Tijd van 18 juni 2016.

De vijfhonderd  gedragingen voor evaluaties: http://tinyurl.com/haqmt7k

Video Tim Buckley, Goodbye And Hello: http://tinyurl.com/l7qwyh2

Als je gaat zoeken naar opgewekte songs met titels die “hello” of “good day” bevatten, kom je al heel snel in de sixties, wat toch iets zegt over de opgewektheid (volgens pavlovianen is dat naïviteit) van die periode. Een willekeurige greep.

The Easybeats, het Australische groepje dat we kennen van Friday On My Mind, maakte wel meer knappe singles. Hello How Are You is een perfect voorbeeld http://tinyurl.com/hys9ycv Geschreven door Harry Vanda en George Young, die later ook juweeltjes aanleverden voor Flash And The Pan en vele andere Aussie groepen. Brede interesse had dat duo: ze produceten ook AC/DC-albums.

Het bekendste “Hello”-nummer was niet de beste song ooit van The Doors. Hello I Love You was wel een grote hit in 1968: http://tinyurl.com/muk7tjd

In 1969 scoorde Amen Corner een pophitje met Hello Suzie, geschreven door de vergeten grootheid, Roy Wood, de echte frontman van The Move, die later samen met het bekende Move-lid Jeff Lynne Electric Light Orchestra oprichtte: http://tinyurl.com/jblyy3b

The Move nam het nummer zelf ook op en dat rockte wel: http://tinyurl.com/jzpxqvc

The Nazz zal waarschijnlijk geen belletje doet rinkelen maar Todd Rundgren wel natuurlijk. The Nazz was zijn begingroepje. Hello, It’s Me was één van zijn grootste hits. Maar de oorspronkelijke versie was die van The Nazz: http://tinyurl.com/jxke6cs

Todd Rundgren’s versie: http://tinyurl.com/ngrx6hr

Tim Rose, die Morning Dew componeerde en een trage versie van Hey Joe opnam die later Jimi Hendrix inspireerde, schreef het onbekend Hello Sunshine. En John Peel, jawel dé John Peel, nam er een versie van op: http://tinyurl.com/zaj4k6m

Shocking Blue voelde de post-hippienachtmerrie naderen met hun Hello Darkness: http://tinyurl.com/hunm8p6

Natuurlijk kunnen de opgeweksten van de tijd The Beatles met hun Hello Goodbye http://tinyurl.com/oc325lm en Good Day Sunshine http://tinyurl.com/hfjl4tq

Ook in the aughties wordt goeiendag gezegd. Zelfs tegen de paus mag dat, vond James Dean Bradfield, de frontman van The Manic Street Preachers: http://tinyurl.com/hnvxaqo

Als zelfs David Lynch je vriendelijk een Good Day Today toewenst, waarom zou jij het ook niet doen? http://tinyurl.com/ol4phpd

There ain’t no easy way

No there ain’t no easy way out

There ain’t no easy way

No there ain’t no easy way out

Black Rebel Motorcycle Club – Ain’t No Easy Way, Howl, 2005

Een ABVV-vakbondssecretaris vertrouwde mij deze week twittergewijze toe dat een FOD-voorzitter best voorzichtig en terughoudend is. Hij is al jaren een goede kennis en het was een welgemeende raad.  Meestal is de raad uit die hoek minder vriendelijk. Nu en dan kreeg ik een stille wenk van cabinetards op socialistische kabinetten dat er bij hun minister aangedrongen was om me te verbieden nog verder in de media op te duiken. Iedereen die me een beetje volgt weet dat ik geen vakbondshater ben maar syndicale organisaties aanmoedig om te vervellen tot hedendaagse organismen.  Maar een vakorganisatie in egelmodus ontwaart de vijand ook in mensen die nadenken over de functie van syndicale organisaties. Zoals Vlaams-nationalisten alles als een kaakslag aan Vlaanderen ervaren, zo voelt de ABVV-top zich geschoffeerd door iedere afwijkende mening over hun organisatie.

Een andere kennis van me, die jurist is en SP.a-politicus met een belangrijke uitvoerende functie like-te het bericht. Waarschijnlijk nam de jurist in hem daarbij de overhand want die vinden altijd al dat mensen beter voorzichtig en terughoudend moeten zijn. Dat ik zo’n beroerde jurist ben heeft daar veel mee te maken. De like maakte me ongerust: een politicus die de baas is over een flinke schare ambtenaren hoort leidende ambtenaren niet aan te manen voorzichtig en terughoudend zijn.

Het leidt tot een omerta-organisatiecultuur die door Elke Wambacq en haar vriendinnen Dinobusters treffend beschreven werden in “Als ambtenaar bij de overheid steek je het best je nek niet uit” (http://tinyurl.com/jvyeknh). “De (Vlaamse)ombudsman klaagt aan dat ambtenaren niet altijd met de media mogen praten. Bepaalde topambtenaren verbieden het spreekrecht, al doen ze dat subtieler dan beschreven. Daardoor smoren ze innovatieve initiatieven en het constructief ter discussie stellen van de overheid van binnenuit.”

Niet zelden is die attitude ingegeven door schrik voor hun politieke bazen die hen aanmaanden voorzichtig en terughoudend te zijn. Het zou wel eens slecht kunnen uitdraaien bij de evaluatie. Ooit werd ik door een hoge sp.a-cabinetard gevraagd om een beleidsvoorbereider van mijn FOD het schrijfzwijgen op te leggen. Die durfde het aan in een internationaal tijdschrift juridische vraagtekens te plaatsen bij een maatregel van zijn politieke baas. “Dat zou onder ogen kunnen komen van mensen bij de Europese Commissie die ons kan dwingen het in te trekken”. Ik ben nog altijd woest op mezelf dat ik die vent geen draai rond zijn oren heb gegeven maar bedaard heb uitgelegd dat ik instond voor de vrije meningsuiting van mijn mensen.

Het zijn vooral mensen uit de beweging waar ik lang actief ben geweest die me aanmanen om te zwijgen.  Opvallend: hun kritiek wordt nagenoeg nooit door argumenten gestaafd. Toen ik in één van deze columns de SP.a op de korrel nam omdat ze grote kritiek had op de huidige coalitie die geen vermogenwinstbelasting wilde invoerde maar er in de lange periode dat ze aan de macht was, geen enkele poging toe had ondernomen, reageerde Freddy Willockx in Knack dat ik aanmatigend was en me beter kon beperken tot de dingen waar ik iets van afwist. Maar Freddy is een eerbaar man. Toen we elkaar tegen het lijf liepen excuseerde hij zich voor zijn uitval. “Het is hard als iemand die vroeger van ons was zo’n harde kritiek geeft.”

Het is een steeds terugkerende boodschap. “Ik sta soms met droevige verwondering te kijken naar de wijze waarop je de free speech gebruikt om stevig te kappen op een beweging waar we (en dus ook jij) veel aan te danken hebben”, kreeg ik nog deze week te lezen. De boodschap is niet “je vergist je want je houdt geen rekening met volgende elementen” maar “ondankbare hond”.

Waarom kan een beweging die ontstaan is uit weerzin tegen dogma’s, zo slecht tegen kritiek? Waarom worden vrije denkers die niet meer geloven dat alle waarheid in één ideologie samengebald zit, verketterd en niet aan de borst geprangd? Omdat ze het “Ni Dieu, Ni Maître”-T-shirt zouden bevuilen?

Maar vooral, waarom moet iemand zijn ideologische zuil blijvend dankbaar zijn? “Omdat je zo’n mooie kansen kreeg”, krijg je dan te horen. Zeker, maar mag ik er ook op wijzen dat het jobs waren die de 24/7 dicht benaderden en waar er amper tijd was voor familie en vrienden? Als je dat jarenlang deed, is er dan niet genoeg terugbetaald? Als de socialistische beweging dat vindt dan moet ze stande pede alle stakers voor ondankbare honden uitschelden, ze aanmanen snel het werk te hervatten en hen opleggen zich diep te verontschuldigen tegenover hun werkgever voor hun grove ondankbaarheid.

Loyauteit is en mooie deugd maar het is geen absoluut beginsel. Voor je het weet verval je in schuldig zwijgen. En dan is het kleine stap voor je bij schuldig verzuim verzeilt.

De hier beschreven ervaringen zijn natuurlijk niet uniek voor de socialistische beweging. Het is zelfs klein bier bij de bij wijlen bloedstollende verhalen die ik hoorde van mensen die afstand namen van  hun politieke partij. Die gingen van aanhoudende pesterijen tot regelrechte broodroof.  Iemand die ik vroeger verafschuwde omwille van zijn politieke ideeën verzuchtte dat uit Scientology stappen gemakkelijker moet zijn dan te breken met zijn partij die ook zijn werkgever is. Hij vreesde de gevolgen ervan meer dan werkloos worden. Het is door organisaties met die cultuur dat ons land bestuurd wordt.

Die gesloten interne cultuur vertaalt zich in de wijze waarop met mensen in andere partijen en ideologische organisaties gecommuniceerd wordt. Het schelden, demoniseren en persoonlijk aanvallen overschaduwt constant het inhoudelijk debat. François Cauliez klaagde het aan in de meest gelezen lezersbrief van de week, “Beste ‘Powers That Be’, We Zijn Het Beu” (http://tinyurl.com/htqeeo7).

Cauliez beschreef perfect het gevoel dat bij een brede laag van de bevolking leeft. Het heeft veel te maken over wat er na de aanslagen op Zaventem en Maalbeek gebeurde. “Dus zou je denken: nu zullen én De Wever én Di Rupo én Crombez én Michel én Mayeur samen arm in arm lopen: wij zijn allen Belg. Maar wat is er gebeurd? Net het tegenovergestelde: iedereen wees met de vinger naar de andere. Omdat men niet beseft hoe belangrijk ons samenlevingsmodel is,” verwoordde Guilllaume Van der Stighelen het treffend deze week in Humo.

De bevolking verwacht een maatschappijbreed antwoord op de grootste uitdagingen van de tijd en ziet politieke partijen en sociale partners die zich nog dieper dan vroeger in hun ideologische loopgraven terugtrekken en zich nog meer verbeten achter de drie traditionele negentiende-eeuwse breuklijnen verschansen. Katholieken zagen ineens overal de schaduw van de onzichtbare logehand en hardcore vrijzinnigen zetten zich schrap tegen de Tjeven die azen op de ziel van niet-christelijke kinderen. Sommige vakbondsmensen vonden inspiratie bij de Luddieten, in ondernemerskringen hoorde je geluiden uit de Daemstijd. Het communautaire debat positioneerde zich weer in het centrum van de belangstelling, verrassend genoeg als gevolg van syndicale acties die zich perfect lieten lezen als bewijsvoering voor het bestaan van een tweestromenland.

Iedereen smeekt om verbinding. Maar we krijgen oneindige reeksen wij/zij-opdelingen. Iedereen wil leiders die de weg wijzen naar het algemeen belang en we krijgen corporatistisch eigenbelangdenken.  Hoe lang kunnen the powers that be zich zo gedragen vooraleer ze the world that was worden?

Naschrift

Dit is de (lange) longread van de column die op 4 juni 2016 in De Tijd verscheen.

Het weekthema van The Economist deze week is Free Speech. Zoals steeds magnifiek geschreven en breed gedocumenteerd: http://tinyurl.com/jjymg7f

Video Black Rebel Motorcycle Club – Ain’t No Easy Way:  http://tinyurl.com/gogfb3e

Geen muziekles deze week want een beetje aangeslagen (!) door de dood van Mohammed Ali. Alhoewel… http://tinyurl.com/j5d254d

Oh playing games in this ya time

It don’t make no sense

‘Cause time won’t wait for you to change

You better change your ways

Tomorrow, it will never come for you

Listen, you won’t reap

What has not been sowed

Playing Games, Aswad, Hulet, 1979

https://www.youtube.com/watch?v=c8mWcFIJK_A

De wereld is ingewikkeld. Maar om hem te begrijpen volstaat het citatenboek van Groucho Marx, dacht ik dinsdagavond toen ik in Het Journaal eerst een verontwaardigde Bart De Wever zag zeggen dat de PS nooit iets deed aan de lamentabele gevangenissituatie om daarna  een ontketende Elio Di Rupo te zien betogen (no pun intended) dat de NV-A met hun drieste lineaire besparingen de oorzaak van alle justitieproblemen was. “Televisie is zeer educatief”, zei Groucho ooit. “Iedere keer als iemand het toestel opzet, ga ik in een andere kamer een boek lezen”.

Weer bleef de doorsnee burger die zijn buik vol heeft van alle zandbakpolitiek en simpelweg  wil horen hoe problemen zullen worden opgelost, verweesd achter in zijn luie zetel. Misschien stamelde hij vertwijfeld “Wir sind das Volk”. Misschien overwoog hij de volgende keer anders te stemmen.

Ook Johnny Thijs, de charismatische ex-baas van De Post, is het spuugzat. In Het Laatste Nieuws van vorig weekend was hij ongemeen scherp: “In de regering primeert het partijbelang”, stelde hij, “en daar is de burger de dupe van. Elke partij is bezig met haar marktpositie in functie van de verkiezingen. Helaas is deze regering geen toonbeeld van eendracht en besluitvaardigheid. Ik ben ten zeerste ontgoocheld”. Hendrik Vuye, ex-fractieleider van de NV-a, reageerde op twitter met “Johnny Thijs ziet politici falen. Zal ik eens iets zeggen over CEO’s?” Waarop Geert Noels koel reageerde met “Johnny Thijs verdient een constructiever antwoord, denk ik.”

Eenzelfde soort reacties kreeg diezelfde Geert Noels toen hij in deze krant een reeks voorstellen formuleerde om de vakbonden te moderniseren. Philippe Diepvents, hoofd van de ABVV-studiedienst reageerde met een dieptreurig “Economen spellen vakbonden graag de les, maar ze zouden beter zelf een kuur ondergaan”.

Als politici en vakbondsmensen puberargumenten als “Alles wadde zegt, zijde zelf”  inpikken is het aangewezen om jonge ouders te adviseren goed op de brooddoos van hun lievelingen te passen.

“Vakbonden moeten ook openstaan voor nieuwigheden, moderne taal spreken en positievere acties voeren, zegt Noels. Daar zijn we het dan weer volmondig mee eens, al is dat tegelijk ook een dooddoener van formaat en gaat die oproep een beetje voorbij aan de moderne dienstverlening die vandaag bij vakbonden al volop in ontwikkeling is”. Hopelijk ziet Diepvents na alles wat de afgelopen week gebeurde hoogrood als hij zijn eigen zinnen herleest. Zijn vakbondsmensen zeiden deze week, in een taal die alleen in de voorkeurspelling van voor 1954 kan worden weergegeven, dat Justitieminister Geens beter toegaf aan de eis van de Waalse cipiers om alle gevangenishervormingen terug te schroeven en sloegen daarna een ministerie kort en klein.

Het gebrek aan leiderschap bij de vakbondstop – wij volgen onze mensen tot er niets meer van ons overblijft – en bij politici – we geven elkaar zolang de schuld tot het Vlaams Blok en de Partij van de Arbeid de grootste partijen van het land zijn – is nog nooit zo stuitend geweest.

Die vaststelling zette Johnny Thijs, Bernard Delvaux en Baudouin Meunier aan om Premier Michel een vijfwervenplan voor te stellen. Onmiddellijk werd dat door de media geïnterpreteerd als een pleidooi voor een zakenkabinet met technocraten of als een voorstel tot herfederalisering. Journalisten en politici haastten zich om te stellen dat je een land niet als een bedrijf kunt runnen en dat de Premier geen CEO is. Alsof Thijs & C° dat hadden voorgesteld. De belangrijkste boodschap van het trio is dat voor ieder metaprobleem een strategie nodig is gebaseerd op objectieve data, onderzoek en kennis van experimenten in andere landen, dat politici ultiem voor een coherent plan moeten kiezen en dat ze hun verantwoordelijkheid moeten nemen om het uit te voeren. Het is een smeekbede voor leiderschap.

Onderliggend aan hun voorstel is de vaststelling dat als er zich bij ons een reuzenprobleem voordoet er niet over de doelstellingen maar over de middelen wordt gediscussieerd. Dat werd mooi geïllustreerd door Zuhal Demir (NV-A) toen ze het voorstel lanceerde om een vermogenswinstbelasting te combineren met een beperking in duur van de werkloosheidsuitkeringen.

Natuurlijk zou dit land gediend zijn met een fiscale strategie waarin vermogenswinstbelasting een puzzelstuk kan zijn en zouden we beter af zijn met een met een modern arbeidsmarktbeleid waarin een werkloosheidsduurbeperking gepaard gaat met een snellere toeleiding naar een nieuwe job. Maar het zijn wel twee verschillende puzzeldozen. Die hou je beter uit elkaar. Politici krijgen geen enkele puzzel gelegd omdat ze hun tijd verdoen met het ruilen van puzzelstukjes. Wedden dat hun reactie zal zijn: “Van Massenhove ziet politici falen. Zal ik eens iets zeggen over FOD-Voorzitters?”

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 21 mei 2016.

Video Playing Games: https://www.youtube.com/watch?v=c8mWcFIJK_A

Aswad is één van langstlopende Britse reggaebands. Het kerntrio (Brinsley “Dan” Forde (vocals/rhythm guitar), Angus “Drummie Zeb” Gaye (vocals/drums) en Tony “Gad” Robinson (bass) maken tot op vandaag het goede weer bij deze uitstekende live act.

De Britse reggaescene kreeg in de jaren zeventig een eigen gezicht omdat geschreven werd over de ervaringen van jonge zwarte mensen in de U.K.

Dat was in de begindagen van Aswad ook het geval. Dat is goed te horen in nummers als Three Babylon https://www.youtube.com/watch?v=0Q7SCTOSmt4 en It’s Not Our Wish https://www.youtube.com/watch?v=-R1A8U0_0lU

Later evolueerde Aswad van rootsreggae naar pop met een reggaeritme, al bleven ze ver weg van de confectiemuzak van UB40. Eenzelfde evolutie leek Matumbi te zullen kennen. Ze braken door met de Dylancover “Man In Me” – de oorspronkelijke versie stond op het weinig beluisterde New Morning maar werd weer actueel wanneer het nummer opdook op de soundtrack van The Big Lewsky – maar interne strubbelingen maakten een vroegtijdig einde aan hun loopbaan. Bandlid Dennis Bovell zou ons de volgende decennia nog trakteren op buitengewoon inventieve reggae en reggae dub.

Misty In Roots bleef zo lang als ze bestonden trouw aan de militante rootsreggae. Een juweeltje van deze John Peel-lievelingen: Oh Wicked Man  https://www.youtube.com/watch?v=q77PhZj90Xw

Workers of inequities they shall fade away
 For they shall be rallied on the Judgement day, Lord
 So foolish and corrupted are they, they no longer know the truth
 Father, forgive them, yes I say
 For they know not what they are doin', but I say
 Oh, wicked man, where you gonna run?
 You can't hide on the Judgement day
 Wicked man, where you gonna run?
 You can't hide on the Judgement day

In 1979 werd groepslid Clarence Baker door de Londense politie in elkaar geslagen tijdens een anti-National Front rally. The Ruts, één van de vele punkgroepen die zielsveel van reggae hielden en later sublieme dub serveerden, beschreven de gebeurtenis op het schrijnende “Jah War” https://www.youtube.com/watch?v=01zIS6oYqec

Clarence Baker
 No trouble maker
 Said the truncheon came down
 Knocked him to the ground
 Said the blood on the streets that day
 The blood and the madness
 Said the blood on the streets that day

Black Slate had zijn eerste hit in ons land. Hun Sticks Man was eerst een undergroundhit in Antwerpse discotheken: https://www.youtube.com/watch?v=f6Q3FeAdrIQ

Een veel geziene gast op onze festivalweiden was Steel Pulse, afkomstig uit de Handsworth-wijk in Birmingham. Hun tekening van een verarmde buurt in een toen mistoostige stad: Handsworth Revolution https://www.youtube.com/watch?v=qo0IkVZXmag

De briljantste Britse reggaester ooit zag eruit als een schoolmeester: Linton Kwesi Johnson.

LKJ debuteerde met Poet And The Roots, een titel die de plaat perfect weergeeft: Johnson debiteert zijn vlijmscherpe gedichten op heerlijke rootsreggaedub. Zijn latere platen kwamen onder zijn eigen naam uit en zijn alle zonder onderscheid de moeite van het beluisteren waard. Voorsmaakje: Forces of Victory: https://www.youtube.com/watch?v=UiAnIZwo4ZE

Nagenoeg alles van LKJ werd geproducet door de bovengenoemde Dennis Bovell. LKJ in dub is eigenlijk een Bovell-album. Shocking dub: https://www.youtube.com/watch?v=7oNdVLKr6s0

Blackbeard Bovell zal het niet graag horen maar de beste Britse reggaeproducer ooit is bleekscheet Adrian Sherwood. Hij richtte zijn eigen On-U Sounds Records op en producete er een ware posse van groepen die zonder enige overdrijving uniek te noemen zijn. Hierop ingaan zou vele pagina’s noodzaken. Sherwood krijgt hier ooit nog eens een speciale blog, maar als je niet kan wachten: https://en.wikipedia.org/wiki/Adrian_Sherwood

I am a Muslim.

And there’s nothing wrong with being a Muslim, nothing wrong with the religion of Islam.

It just teaches us to believe in Allah as the God.

And those of you who are Christians probably believe in the same God, because I think you believe in the God who created  the universe.

And that’s the One we believe in, the one who created the universe, the only difference being you call Him God and I–we  call Him Allah.

The Jews call him Jehovah. If you could understand Hebrew, you’d probably call him Jehovah too.

If you could understand Arabic, you’d probably call him Allah.

Malcolm’s Theme, Kamasi Washington, The Epic, 2015

Tenzij je een ingewijde in de materie bent of de schoonmaker op het kabinet Turtelboom die het dossier wekenlang zag liggen op het bureau van de minister, had je waarschijnlijk tot een week geleden nooit gehoord van Bee Power. Door de Gentse biomassacentrale in een even klein als moordend bijzinnetje te schuiven bij haar van symboliek bolstaande afscheid gooide Annemie Turtelboom een homp bloedend vlees in de politieke kooi, waar de altijd uitgehongerde politieke dieren, onmiddellijk alle fatsoen en alle waarden verloren en zich in een nietsontziend gevecht gooiden, zich niet bewust van de haveloosheid en de troosteloosheid van het publieke schouwspel.

Dat zinnetje was ofwel een gemene tegenzet om haar partijvoorzitster te jennen ofwel de allerlaatste één-twee met Gwendolyn Rutten, die zich snel tegen de milieuonvriendelijke centrale uitsprak. Een Gentse Groene schepen beklemtoonde dat het hout niet van de andere kant van de wereld wordt overgevaren en dus spraken de Gentse Groenen, altijd al in de ban van bloemetjes en bijtjes, hun grote verliefdheid voor de Bijenkracht uit en verloren, aangezien liefde blind is, op slag de CO2-uitstoot uit het oog. N-VA en CD&V wilden die biomassacentrale want nodig om de milieudoelstellingen te halen en natuurlijk werd het pacta sunt servanda-credo weer luid verkondigd. Maar twee dagen later namen ze, haastig want het moest voor Tommelein de eed kon afleggen, afstand van de Gentse houtmishandeling en van hun eigen grote woorden. N-VA en CD&V gunnen Rutten de overwinning niet want nog steeds speelt de kwaadheid omdat ze als voorwaarde voor het toetreden tot de federale regering van de Open-VLD in de Vlaamse Regering binnenbrak. Alsof de burger daar oog voor heeft. Het enige wat hij doet is even in de kijkfile staan bij de schermutselingen. Het enige wat hij onthoudt is de blikschade.

Eigenlijk doet het er niet toe welk stuk vlees er gegooid wordt, onze politieke acteurs slagen er moeiteloos in om er een misselijkmakende vertoning van te maken. Shakespeare zal in zijn vierhonderdjarig praalgraf van plezier gekraaid hebben bij het vooruitzicht van de  tragikomedie die hij kon puren uit dit kluwen van waardenverneukerij, vriendschapsverraad, achterbaks gespin en persoonlijke aanvallen. Het opmerkelijke van de ganse zaak is dat, op Bee Power na, iedereen nu vindt dat de beste beslissing genomen werd. Maar dat toont niet aan dat partijdemocratie werkt en ultiem voor het algemeen belang zorgt. Het is zuiver toeval.

De PS, altijd Asterixiaans in voor een gezellige knokpartij, moet met stijgende jaloersheid het ganse Vlaamse melodrama hebben gadegeslagen en zag snel haar kans om aan de kiezer te tonen dat ook in hun hitparade het partijbelang en het suprematiedenken ver boven het zoeken naar het goede voor de burger staat. En dus schoffeerde Onkelinx op een ongezien brutale manier de experten van de onderzoekscommissie Terreur. Mocht er ooit een onderzoekscommissie komen die moet onderzoeken hoe het komt dat er geen enkele voetbalploeg uit de grootste stad van dit land in eerste klasse speelt, met Marc Degrijse en Aad De Mos als experten, zou Onkelinx hen zonder twijfel vragen of ze wel iets afweten van de buitenspelregels, zou ze er fijntjes op wijzen dat Degrijse nog speelde voor Germinal Beerschot en dus niet objectief kan zijn en zou ze sissen dat we geen Hollander nodig hebben. Zoals ze deed met Bryce De Ruyver en Cyrille Fijnaut. De twee heren bewezen dat ze van stand waren en staken sierlijk hun middenvinger op.

Onze politici lijken te denken dat hun baan erin bestaat een sport te maken van het haten van de tegenstander. God of het vliegend spaghettimonster verhoedde dat onze jeugd bij hen te rade gaat om zich een idee over leiderschap te vormen. Dan liever bij het katholiek onderwijs. Had je me in mijn studentenjaren voorspeld dat ik dat ooit zou schrijven, ik had je gek verklaard, want toen vonden katholieke schooldirecteurs dat de plaats van getrouwde vrouwen voor de haard en niet voor de klas was. Pas in de late jaren zeventig durfden rechters vragen stellen bij het misogyne karakter van het personeelsreglement in het katholiek onderwijs.

Datzelfde net is tot het inzicht gekomen dat zijn waarden niet exclusief zijn, maar juist gedeeld worden door de meeste mensen. Dat is al lang wetenschappelijke evidentie: alle wereldgodsdiensten ontleden hun waarden aan gemeenschappen die eeuwen ouder zijn dan henzelf. Die waarden blijken overal op de wereld dezelfde te zijn waaruit je alleen maar kunt besluiten dat ze een sterk evolutionaire basis hebben.

Natuurlijk wordt in de media vooral ingezoomd op het toelaten van moslims maar wat Lieven Boeve en zijn mensen echt voor ogen staat is het creëren van een dialoogschool. Het was hartverwarmend te zien met welke passie en authenticiteit Boeve zijn plannen verdedigde in De Afspraak tegen een politicus die een opvallende gelijkenis vertoonde met het hondje van His Masters Voice en die zoals bij zovele van zijn beroepsgenoten, dossiers verwart met wat in de kranten staat, en zich onmiddellijk een expert waant in iets waarover hij de dag voordien nog niets van wist.

Raymonda Verdijck, topvrouw van het Gemeenschapsonderwijs, haastte zich om te verklaren dat het dus tijd is voor een uniek onderwijsnet maar vergat daarbij dat in haar scholen de hoofddoek verboden is en dat Boeve die juist wil toelaten omdat hij weet dat je het hart van mensen alleen kan winnen door hen niet te verplichten hun persoonlijkheid aan de voordeur van de school achter te laten.

Mensen die leiderschap au serieux nemen weten het :“C’est le courage qui compte”. Maar het volstaat niet het in artistieke letters op de muur schrijven. Je moet het vooral doen.

Naschrift

Deze tekst verscheen, verkort, als column in De Tijd van 7 mei 2016.

Video Kamasi Washington – Malcolm’s Theme: http://tinyurl.com/h7pknt4

Kamasi Washington debuteerde verleden jaar met The Epic. Maar de man is allesbehalve een muzikale maagd. Al in 2004 verscheen een album, toen toegeschreven aan de Young Jazz Giants, een kwartet met Cameron Graves en de broeders Ronald Bruner, Jr. en Stephen “Thundercat” Bruner. Je vindt hun namen terug op de hoes van The Epic. Kamasi is een trouwe vriend.

Een optreden van de Young Jazz Giants (met een 19-jarige Kamasi): http://tinyurl.com/zughxvd

Tijdens zijn studies ging hij op tournee met Snoop Dogg, Gerald Wilson, McCoy Tyner, Freddie Hubbard, Kenny Burrell, George Duke, Lauryn Hill, Jeffrey Osborne, Mos Def, Quincy Jones, Stanley Clark, Harvey Mason, Chaka Khan en Raphael Saadiq (Stone Rollin’: http://tinyurl.com/zdgbbh7).

Als je de drie uren The Epic uitzit, weet je dat de invloed van John Coltrane onpeilbaar is. Dat stopt Kamasi ook niet weg: over Coltrane, games, impressionisme, animes, Tai Chi en hoe hij aan zijn voornaam kwam: http://tinyurl.com/hmjt9bz

Het is dan ook een wonderbaarlijk lot der dingen dat Kamasi in contact komt met Steven Ellison, achterneef van John en Alice Coltrane en in de muziekwereld bekend als Flying Lotus. Kamasi is prominent aanwezig op diens Up album, (http://tinyurl.com/mgfjwq8), waar hij bij de opnames Kendrick Lamar tegen het lijf loopt. Die ziet talent wanneer hij het hoort en huurt Kamasi in voor zijn To Pimp A Butterfly. De man in het raam bij het begin van de video This Dick Ain’t Free is onze Kamasi: http://tinyurl.com/grasxhr

Je hoort hem nergens op King Kunta (de single met de heerlijk sarcastische zin “I was gonna kill a couple rappers but they did it to themselves”), maar hij moet breed glimlachend in de coulissen hebben staan toekijken: http://tinyurl.com/hg3899v

Kamasi is wel prominent aanwezig op Harvey Mason’s Chameleon album. Mason was de drummer bij Herbie Hancock op diens genrebending album Head Hunters en schreef mee aan het nummer Chameleon.

Harvey Mason over: http://tinyurl.com/jdxvv6p

De oorspronkelijke Chameleon: http://tinyurl.com/nporzl8

De interesse voor de wederzijdse bestuiving van jazz, hip-hop, soul klassieke muziek en black pride heeft Kamasi gemeen met Steve Coleman en zijn M-Base genootschap. Steve Coleman stelt zijn back catalogue gratis ter beschikking: http://m-base.com/recordings/ en wel hierom:

“Many people have asked me what are my reasons for giving away music for free. Well, why not? Why should everything always cost something? For me music is organized sound that can be used as sonic symbols to communicate ideas. Since my main goal is the communication of these ideas to the people, then why not provide this music for free and thereby facilitating the distribution of this music to the people”

Steve Coleman has a way with words en met principes (die soms want rommelen: je moet zijn recente werk wel kopen, dat is niet gratis) maar ook met syncopatie: http://tinyurl.com/hqhk373

Ook voor Steve Coleman is het leven te kort voor slechte muziek, en dus vermengt hij alles in zijn M-Base-mix, zelfs klassieke zang. Let maar eens op de intro van To Perpetuate The Funk: http://tinyurl.com/gnny6ny (later volgt een saxsolo, die je zo aan Kanasi zou kunnen toeschrijven).

Dat dedain voor wat muzikaal hoort en het inruilen voor wat je oor maximaal beroert, vind je ook op The Epic, waar klassiek geschoolde stemmen en symfonische orkesten opduiken wanneer je het absoluut niet verwacht. Kanasi stopt zijn fascinatie voor Igor Stravinsky niet onder stoelen of banken, maar het is niet zijn enige inspiratie. De klanken ruiken bij wijlen sterk indiaans en naar zijn verre tante Alice Coltrane. Haar Galaxy in Satchidananda moet ten huize Washington geregeld door de speakers zijn gerold: http://tinyurl.com/jzppkhy

Als je van die sfeer houdt, geniet dan met volle teugen hiervan: The Chris Potter Underground Orchestra http://tinyurl.com/hca2bfq

Kanasi houdt van alle muziekjes en laat zich nooit in een genre opsluiten. Hij nam zelfs Claude Debussy’s Clair De Lune op: http://tinyurl.com/j85nr4v al klinkt dat bij hem heel anders klinkt dan bij de pianisten Paul Barton http://tinyurl.com/j7hflsz en Kathia Buniatishvili http://tinyurl.com/hb7odz3 bij dirigent Wolfgang Sawallich http://tinyurl.com/z4s5uhn en zeker dan bij harpiste Elena Cvetanovska http://tinyurl.com/m5qr76d

Benieuwd wat de volgende muzikale zet zal worden van dit wonderkind.

R-E-S-P-E-C-T
Find out what it means to me
R-E-S-P-E-C-T

Respect, Aretha Franklin, single, 1967

http://tinyurl.com/z4b8pl6

Elke Wambecq beschreef afgelopen vrijdag in De Tijd het trieste lot van ambtenaren die hun nek uitsteken: http://tinyurl.com/z4b8pl6

De Tijd vroeg me om een reactie voor de krant van zaterdag 22 april. Dat deed ik graag want mijn respect voor de Dino’s is reuzengroot. Dit stuurde ik op:

De sociale media ontploften. Het thema was trending op Twitter. Maar reacties van leidende ambtenaren waren in geen velden te bespeuren. Ik vrees dat je daar de grondreden van het probleem moet zoeken: bij de overheid, maar evengoed bij grotere bedrijven in de privésector, worden de verkeerde mensen aangetrokken voor de topjobs. Iemand die op zijn assessment poneert dat hij zo weinig mogelijk zijn beslissingen wil doordrukken maar de tijd zal nemen om te luisteren naar iedereen die met stukjes voor een betere oplossing komt aandragen, maakt geen schijn van kans. Daarom loog ik grandioos bij mijn assessment. Ik deed me voor als een geniale strategische denker met een “my way or the highway”-attitude en kreeg de job om achteraf perfect het omgekeerde te doen.

Maar de meeste kandidaten voor topjobs denken echt dat ze geniaal zijn. Geen wonder dat ze een hekel hebben aan disruptievelingen in hun organisatie, die ze met alle middelen die Elke in haar stuk beschrijft het leven zuur maken.  Heel soms geeft zo’n narcist een groepje mensen het initiatief om ze achteraf, zeker  wanneer het verkeerd gaat, genadeloos te dumpen. Geen haar op zijn hoofd denkt er dan aan zelf de verantwoordelijkheid te nemen.

Wat we nodig hebben zijn leiders die én de kracht van kwetsbaarheid hebben én moedig zijn, niet voor zichzelf maar voor hun mensen, en die mensen juist aanmoedigen om Absurdistaan te zijn.

Style is not something that comes in a bottle

Style, The Artist (Formerly Known As Prince), Emancipation, 1995

François Bellot, de man die Jacqueline Galant opvolgde als minister van Mobiliteit wordt beschreven als de geknipte figuur voor de job. Hij is uiterst intelligent (maar zonder talenknobbel: na 15 jaar parlement verstaat hij nauwelijks Nederlands) en volgt de spoorwegproblematiek en Brussels Airport al jaren van dichtbij. Dan vraag je je af waarom niet hij maar iemand die de NMBS en Zaventem alleen van horen zeggen kende op 14 oktober 2014 de eed als minister van Mobiliteit aflegde. Het antwoord is duidelijk: niet het algemeen belang stond voorop bij de afweging wie minister moest worden maar het electorale belang. Galant zou de MR-uitdager worden van Elio De Rupo in Henegouwen.

De MR dacht dat je stijl in een parfumflesje kunt kopen en zag in haar de Waalse versie van Maggie De Block. Notre Jacqueline parle vrai, zeiden ze bij de MR en droomden van een grenzeloze volkspopulariteit. Geen idee of Galant ook van haar geloof is afgevallen toen ze, omdat ze haar goesting niet kreeg bij de christendemocraten, naar de liberalen overliep, maar het is wel duidelijk dat ze heftig bleef geloven in de onfeilbaarheid. In plaats van verfrissend vrijspreken, hoorde je alleen van superioriteit kromstaand gebral en in plaats van authenticiteit zag je alleen hautaine neerbuigendheid. Ze werd daarbij niet gecorrigeerd door haar kabinetsleden, sprokkelde in recordtempo de blunders bijeen en bewees daarmee de eeuwenoude wetstraatwet dat sterke ministers nog sterkere bollebozen kiezen en zwakke ministers nog kleinere lichten. Toen haar cabinetards verzuimden om haar een verontrustend rapport over de veiligheid op Zaventem onder de ogen te schuiven, was haar graf gedolven. Het was alleen wachten op een getergde FOD-Voorzitter met een straatvechterrandje en kamikazeneigingen om haar erin te duwen. Het scheelde geen haar of Galant en haar trawanten hadden ook de premier, die ze verkeerde informatie voerden, mee in het graf getrokken.

Een mens zou gaan geloven in karma, want kort voor Galant werd ook de nog onmogelijker Joëlle Milquet tot ontslag gedwongen. Ontelbaar zijn de champagnekurken die na dit bericht ploften bij de vele overheidsdiensten en bij gewezen kabinetsmedewerkers die ze als minister teisterde. Ze moest gaan omdat ze net voor de verkiezingen acht kabinetsleden had aangeworven die als enige talent een woonplaats hadden waar massaal stemmen konden geronseld worden. Net zoals Galant was Milquet zich van geen schuld bewust. Het gebeurt niet zo veel maar ik begrijp haar onbegrip. Natuurlijk bakte zij het wel erg bruin maar in feite deed Milquet wat iedere minister doet:  haar kabinet inzetten voor de  partij, ook wanneer dat haaks staat op het algemeen belang.

Jaren geleden kon ik  mijn rode voogdijminister overtuigen van een idee van één van onze klasbakken. Het voorstel werd besproken op een interkabinnettenwerkgroeer p (IKW) waar het door de blauwe kabinetsmedewerkers met de grond gelijk gemaakt werd. Niet omdat ze het een slecht voorstel vonden maar omdat ze het de rode excellentie niet gunden. Enkele maanden later kreeg mijn collega zijn blauwe voogdijminister warm voor hetzelfde voorstel maar op de IKW werd het door de rode cabinetards weggehoond. Niet uit rancune, want ze wisten niet eens af van de vorige IKW, maar omdat ze uit gewoonte alles verketteren wat een andere partij voorstelt. Wat goed is voor de burger, die nochtans voor hun dikbelegde boterham betaalt, kan worst wezen voor cabinetards. Voor hen geldt alleen partijdige dogmatiek. Dehaene zei ooit: “Wetten zijn zoals worsten: je wil niet weten hoe ze gemaakt zijn”. Mag ik eraan bijvoegen: en je wil niet weten welke handen ze draaiden?

Zuiver juridisch bekeken bestaan er geen kabinetten meer. Ze werden als gevolg van de Copernicusvernieuwing afgeschaft en vervangen door beleidscellen. Ministers zouden na 2003 bijgestaan worden door ambtenaren die niet op basis van partijtrouw maar omwille van hun expertise gerekruteerd waren. Maar na de federale verkiezingen pikten de ministers de daarvoor uitgetrokken kredieten bij hun FOD’s in en stelden doodleuk hun kabinetten weer samen met partijgetrouwen.

Ter voorbereiding van de recente begrotingscontrole vonden de verenigde cabinetards dat er na jaren van besparingen die soms 15%, soms 20% en soms 22% bedroegen, van stelselmatige bevriezingen en van verminderingen die in Orwelliaanse newspeak soms onderbenutting en soms ankerprincipe werden genoemd, nog ruimte was voor een besparing van 12% bij alle overheidsdiensten. Bij alle overheidsdiensten? Neen, er was één evidente uitzondering: er hoefde niet bespaard te worden op de kabinetten, excuseer beleidscellen.

Naschrift

Deze column verscheen in De Tijd van 23 april 2016.

Paul Soete dacht dat Otto von Bismarck de auteur was van het wetten-en-worsten-verhaal . En hij heeft gelijk. Dit gebeurt me geregeld. Jarenlang dacht ik dat “Vertrouwen is goed. Controle is beter” van Louis Tobback kwam, maar het was een bedenksel van Lenin.

Er bestaat een YouTube-video van Style. Dat is verwonderlijk want Prince haalde alles van het internet. https://www.youtube.com/watch?v=T5KtY5oz9T0

Style is not a logo that sticks 2 the roof of one’s ass

Style is like a second cousin 2 class

Je hoorde het op alle media: Prince was beïnvloed door Little Richard, Sly & The Family Stone, James Brown en Jimi Hendrix. Door welke nummers zou zijn Paarse Hoogheid bevlogen zijn? Een worp:

Little Richard: Natuurlijk wordt er dan verwezen naar Tutti Frutti en de eerste hits van de man maar Prince heeft duidelijk goed geluisterd naar het uit 1972 stammende Nuki Suki: https://www.youtube.com/watch?v=_Pb9-yRNnO0

Jimi Hendrix & The Band of Gypsies: Alle muziek komt in aanmerking maar het meest paarsnatte was toch Machine Gun http://tinyurl.com/jzwyf62

Sly & The Family Stone: het wervelende M’Lady https://www.youtube.com/watch?v=gOcduO8nIvw

James Brown: The Godfather of Funk was ook een magistraal bespeler van de ziel en dat moet Prince, getuige Sometimes It Snows In April, niet ontgaan zijn https://www.youtube.com/watch?v=KbmASHpAkpI

Prince luisterde naar alles wat minstens first cousin to class was, dus ook naar Curtis Mayfield. Als hij gelijk heeft, brandt Prince’s ass nu. Don’t Worry If There’s A Hell Below We’re All Gonna Go  https://www.youtube.com/watch?v=x1xmXOP3lhM

Prince stak zijn bewondering voor Joni Mitchell nooit weg. Als zijn versie van Case Of You je koud laat moet je dringend je hart laten onderzoeken: http://tinyurl.com/jmvrju9

Oh I could drink a case of you, dear Prince

And I would still be on my feet

I would still be on my feet

Voor wie in de details geïnteresseerd is volgt nu het tragische verhaal van de kaalslag van een overheid.

Historiek besparingen FOD SZ

1.Overzicht van de besparingen, blokkeringen en onderbenuttingen

2. Historiek procedures budgettaire behoedzaamheid

Begroting 2010:

Circulaire 7 mei 2010:  In het kader van lopende zaken (- verkiezing 13 juni 2010- regering op 6 december 2011) vanaf 7 mei

-> mogen enkel uitgaven gedaan worden die strikt noodzakelijk zijn : voor Overheidsopdrachten (met onderhandelingsprocedure): akkoord Ministerraad via aanvraagformulier vanaf 31.000 euro

-> werkingsbudgetten worden vrijgegeven via 1/12en

Budget 2011:

In het kader van lopende zaken (geen regering- verkiezing 13 juni 2010- regering op 6 december 2011): vanaf 1 juli

-> mogen enkel uitgaven gedaan worden die strikt noodzakelijk zijn : voor Overheidsopdrachten (met onderhandelingsprocedure): akkoord Ministerraad via aanvraagformulier vanaf 31.000 euro

-> werkingsbudgetten worden vrijgegeven via 1/12en

Begroting 2012:

Beslissing MR 3 feb 2016.  ):

-> mogen enkel uitgaven gedaan worden die strikt noodzakelijk zijn : voor Overheidsopdrachten (met onderhandelingsprocedure): akkoord Ministerraad vanaf 31.000 euro

->werkingsbudgetten worden vrijgegeven via 1/12en  gezien er geen begroting is

Circulaire 18 april 2012:

Circulaire 20 juli 2012:->bevriezing van kredieten : 10% op werkings en investeringkreidiet

Begroting 2013:

Circulaire 20 december 2012 : ->Vrijgave in 1/12en

Begrotingscontrole april 2013: blokkering van 2% personeel, 15% werking, 20% investering

Circulaire 18 juni 2013: maandelijkse monitoring door FOD

Circulaire 11 september 2013: enkel verplichte en noodzakelijk uitgaven zijn toegelaten  (controle door IF vanaf 31.000 euro)

Begroting 2014:

Circulaire 22/1: lopende zaken – verkiezing op 25 mei 2014 (regering op 11 oktober 2014)

-blokkering om onderbenutting te behalen: 2% personeel; 15% werking en 20% op investering

-maandelijkse vrijgave kredieten en maandelijkse monitoring

circulaire 23 oktober (toepassing vanaf  24 oktober)) : enkel verplichte en onvermijdbare uitgaven zijn toegelaten

Controle door:

• IF vanaf 31.000 euro
• Minister begroting vanaf 85.000 euro

Beslissing Ministerraad van 12 juli 2013  : invoering van verplicht advies ICT-monitoringscomité voor IT-uitgaven vanaf 5500 euro met doel besparing van 20 miljoen euro in 2014 + realisatie synergiën

Begroting 2015:

Circulaire 12 oktober 2015: enkel niet-samendrukbare uitgaven zijn toegelaten.  Controle door IF vanaf 8500 euro (excl BTW), IF + Minister Begroting vanaf 31.000 euro met als doel een onderbenutting van 600 miljoen euro

3. Vergelijking werklast, middelen en productiviteit FOD SZ 2008-2014

Got nothing against a big town

Still hayseed enough to say

Look who’s in the big town

But my bed is in a small town

Oh, and that’s good enough for me

Small Town, John Mellencamp, Scarecrow, 1985

Aan de parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22 maart, is er tot het einde van het jaar, tenzij je in zomer- én winterslaap gaat,  geen ontkomen, al is een sterke interesseverzwakking tijdens het EK voetbal niet uitgesloten. De opdracht van de commissie ligt vast: de reconstructie van wat gebeurde op 22/3, de werking van de veiligheids­infrastructuur en een analyse van het radicalisme in België. Dat lijkt logisch maar het is niet wat de internationale pers er over denkt. Dat ondervond Premier Michel deze week toen hij hen tijdens een persconferentie mededeelde dat België weer normaal functioneerde. De buitenlandse journalisten waren niet echt onder de indruk. Ze bleven doorvragen of België al dan niet een failed country en Brussel een hellhole is.

Als ons land zijn serieux wil terugwinnen, zal de onderzoekscommissie op die vragen een overtuigend antwoord moeten geven maar het is hoogst onwaarschijnlijk dat onze parlementairen zich in dat woelwater durven begeven. De partijen die nooit deel van een regering uitmaakten zetelen niet in de commissie, want te klein. Dus heeft iedere partij die wel vertegenwoordigd is, potentieel boter op het hoofd en zullen hun afgevaardigden zich ver houden van kritiek op hun collega’s uit andere partijen uit schrik voor de terugslag.

Maar dan zal de commissie een recordreeks aan reuzenslaloms moeten uitvoeren om de disfuncties te ontwijken die ons staatsbestel al decennia teisteren. Vroeg of laat komt men tot de vaststelling dat er onvoldoende geïnvesteerd is in ons veiligheidsapparaat en dat dit te maken heeft met de verkeerde keuzes in de (noodzakelijke) besparingspolitiek. Onze politici heiligen al jaren het principe van de lineaire besparing en vinden dus dat de controle of een onderneming wel over afzonderlijke toiletten  voor mannen en vrouwen beschikt even belangrijk is als de strijd tegen de terreur. Op beide wordt procentueel evenveel bespaart, maar aan beide wordt dus procentueel ook evenveel uitgegeven. Al jaren worden we geconfronteerd met dit totale gebrek aan moed om prioriteiten te stellen en al jaren voorspel ik dat dit tot ellendige gevolgen zou leiden, al had ik nooit durven denken dat dat het de vorm van totale ontreddering zou aannemen.

Lineair besparen heeft onder meer tot gevolg dat een pak ambtenaren worden ingezet voor minder tot onbelangrijke en zelfs onnodige zaken en er tegelijk een tekort is voor echt essentiële taken. De onderzoekscommissie zal dus vaststellen dat onze staatsveiligheid tot voor een paar maanden amper beschikte over mensen die Arabisch begrepen en dus telefoons van potentiële terroristen aftapte zonder ze te begrijpen.

Belgische federale regeringen,  centrum-rechts  én centrum-links, zijn al jaren geobsedeerd door het verminderen van het aantal ambtenaren, en als gevolg niet geïnteresseerd in hun productiviteit en effectiviteit. In alle regeerverklaringen van deze eeuw staat dat men een efficiënte administratie wil, maar vanaf de eerste regeerdag wordt dat streven vakkundig gesaboteerd door lineaire besparingen, de facto wervingstops en totale onzekerheid over budgetten. Een mens zou gaan smachten naar een regering die zegt te streven naar een inefficiënte overheid.

Geen enkele regering, geen enkele partij, heeft een consistent idee over hoe een overheid in de 21^e eeuw moet functioneren. In de veertien jaar dat ik voorzitter ben heb ik nul komma nul keer het voorrecht gehad om een premier te horen uitleggen wat hij van mij en mijn collega’s verwacht. Kun je je voorstellen dat de voorzitter van een Raad van Beheer van een bedrijf nooit een gesprek heeft met zijn CEO’s en directieleden? In de NV België is dat zo. De reden is niet dat een premier dat niet wil, de reden is dat hij niet weet wat te zeggen. Er is gewoon geen overheidstrategie in dit land.

Dus trekken overheidsdiensten verder zoals de Fanfare van Honger en Dorst, met steeds minder ambtenaren en steeds minder middelen. Vele van mijn collega’s vinden dat best. Ze begraven zich in hun dienst. Het delen van gegevens is in zo’n kerkhofcultuur geen prioriteit. Ze gaan nog liever dood dan het  achterhaalde  “kennis is macht” in te wisselen voor het bijdetijdse  “gedeelde kennis is macht”. Dus zal de onderzoekscommissie vaststellen dat de acht databanken rond terreur die ons land rijk is, hun gegevens amper delen.

Let wel, we zijn niet zeker dat het er acht zijn. In De Morgen stond deze week een hallucinant verslag van een vergadering van het Comité I. “Hoeveel databasen zijn er?”  vroeg iemand. “Zes”, zei onze minister van Binnenlandse Zaken, “Neen, negen” zei onze minister van Justitie. Niet dat deze ministers kneuzen zijn, ze zijn gebrekkig geïnformeerd door hun diensten.

En het is ook niet dat die diensten door onbenullen bevolkt zijn. Zo’n situaties krijg je als je mensen laat werken in een bestuurlijk vacuüm dat het gevolg is van een volstrekt ontbreken aan politieke moed, visie en strategie.

Die gebreken worden in Vlaanderen met grote gretigheid toegeschreven aan Franstalige politici die bijvoorbeeld niet inzien dat een Brussel met zijn vele politiezones een 21^e-eeuwse aberratie is. Dan zijn mensen die ideologisch in de vorige eeuw  bleven steken zoals een Yvan Mayeur, natuurlijk gefundenes fressen. Mayeur weet zich belangrijk omdat hij uitgenodigd wordt door de burgemeesters van Parijs en New York, die niet doorhebben dat hij enkel burgemeester van Brussel-Dorp is, en verweert zich tegen de idee van een geïntegreerde politiemacht – zoals in New York en Parijs – met de meest idiote argumenten.

Laat dat dan ook de argumenten zijn die alle Vlaamse partijen gebruiken om zich te verzetten tegen fusies van te kleine, en dus amper draagkrachtige Vlaamse gemeenten. Nederland, dat wel een bestuurlijke strategie heeft, heeft die fusiebeweging uitgevoerd omdat het doorheeft dat grotere plaatselijke entiteiten de burger meer heil brengen dan van nostalgie stikkende kerktorendorpjes.

Maar ik vroeg het vroeger al, vertel niets hiervan aan mijn lieve mama. Ze is nog altijd pisnijdig voor het annexatie van haar geliefde Zerkegem door het imperialistische Jabbeke in  1976. Of wacht, zeg haar dat het buitenland denkt dat ons land geleid wordt als een kerktorendorpje. Voor haar is dat een geruststelling.

Naschrift

Dit is de langere versie van de column die in De Tijd van 9 april 2016 verscheen.

De magnifiek nostalgische video Small Town: http://tinyurl.com/gmkommv

De muziekgeschiedenis stikt van de nostalgische liedjes over dorpen en steden, meestal de geboorteplek. Wim Sonneveld’s Het Dorp is het prototype:

Thuis heb ik nog een ansichtkaart

Waarop een kerk, een kar met paard

Een slagerij, J. van der Ven

Een kroeg, een juffrouw op de fiets

Het zegt u hoogstwaarschijnlijk niets

Maar het is waar ik geboren ben

Dit dorp, ik weet nog hoe het was

De boerenkind’ren in de klas

Een kar die ratelt op de keien

Het raadhuis met een pomp ervoor

Een zandweg tussen koren door

Het vee, de boerderijen

En langs het tuinpad van m’n vader

Zag ik de hoge bomen staan

Ik was een kind en wist niet beter

Dan dat ’t nooit voorbij zou gaan

Video: http://tinyurl.com/hfao6j2

Het lied is een vertaling door Friso Wiegersma, de partner van Sonneveld (onder het pseudoniem Hugo Verhage want toen was nostalgie nog heel gewoon maar homoseksualiteit niet) van La montagne van Jean Ferrat, een chanson over Antraigues-sur-Volane, een dorpje in de Ardèche, waar Ferrat niet geboren is maar waarop hij verliefd werd. Hij kocht er een verwaarloosd huis. Tijdens de verbouwing logeerde hij in het dorpscafé, waar de piano zou gestaan hebben waarop hij het weemoedige lied componeerde.

De weemoed naar een verloren plek brengt menig artiest op coverideeën. Veel rockliefhebbers denken dat Bruce Springsteen Jersey Girl schreef omdat hij het geregeld brengt op live-optredens. Maar het is oorspronkelijk een Tom Waitssong voor diens vrouw, Kathy Brennan, die hem verloste uit zijn liefdesverdriet na de breuk met Rickie Lee Jones, bekend van het euh, nostalgische “Chuck E’s In Love.” Brennan is geboren in Jersey, net als Bruce’s vrouw Patti Scialfa.

Video Bruce Springsteen: http://tinyurl.com/a4zhont

Video Tom Waits: http://tinyurl.com/ntndz9u

Video Rickie Lee Jones: http://tinyurl.com/zmxuong

Chuck E, in het rockleven Chuck E. Weiss, was nooit verliefd op Rickie maar op een meisje uit zijn geboortestad Denver. Hij schreef nooit iets over Denver, maar wel over Boston, al kan je het nummer bezwaarlijk nostalgisch noemen (edoch opletten, zijn groep heet The God Damn Liars) met teksten als:

He’s a rotten apple no one likes ‘cause he will steal from the blind
She a dirty little sociopath that never cleaned her big behind
He just got out of Angola, 20 years a stretch he didn’t commit
She was involved with a certain kind of lovey, you know that superficial twit

Well, I’m just like Boston Blackie yes I am

Video Chuck E Weiss: http://tinyurl.com/nuahezz

Voor de namedroppinglovers: Johnny Depp bespeelt hierop de drums.

Boston (gelegen langs de toen nog vuile Charles-rivier) werd wel liefdevol bezongen door The Standells in het ronduit sublieme Dirty Water: http://tinyurl.com/hmmz4ll

Yeah, down by the river

 Down by the banks of the river Charles

 Aw, that’s what’s happenin’ baby

 That’s where you’ll find me

 Along with lovers, buggers and thieves

 Aw, but they’re cool people

 Well I love that dirty water

 Oh, Boston you’re my home

 Oh, you’re the number one place

Dirty Water werd Vuil Water, de River Charles werd de Nete en Boston werd Lier in de cover door De Kreuners: http://tinyurl.com/jmlscup

Waarmee bewezen wordt dat nostalgici vooral coveren en kopiëren maar weinig nieuws brengen (grapje, Walter).

Mijn liefde gaat vooral naar musici die zich een breuk lachen met de Small Towns en hun small(town)talk.

It’s all small town talk, you know how people are

 They can’t stand to see, someone else

 Doing what they want to

 And it’s small town talk, they tell alot of lies

 Make some people crazy

 Never realize that they’re sinkin

 We’re all the same people, tryin to live together

Video Small Town Talk http://tinyurl.com/zkfg2vn

Small Town Talk is origineel van de ten onrechte onbekende Bobby Charles (hij schreef  ook het prangende The Jealous Kind) en de betreurde Rick Danko, die er op zijn eerste solo album (1977) een echt The Bandnummer van maakte. Hier is een funky liveversie: http://tinyurl.com/j25235p

Boz Scaggs, die als geen ander een neus heeft voor briljante songs, nam het op voor zijn A Fool To Care-album maar check toch maar deze intieme, akoestische versie: http://tinyurl.com/j6j5qyh

Ook Jackie DeShannon coverde het, zij het bleekjes: http://tinyurl.com/h9waqq5

Laat ons eindigen met de briljantste anti-smalltownsong ever: Lou Reed en John Cale, who got the style it takes, op hun Songs For Drella, waarin ze de weerzin van Andy Warhol voor Pittsburg perfect verwoorden:

http://tinyurl.com/nz9zxrv

Where did Picasso come from
there’s no Michelangelo coming from Pittsburgh
if art is the tip of the iceberg
I’m the part sinking below

There is only one good thing about small town
there is only one good use for a small town

You know that you want to get out

When you’re growing up in a small town
you know you’ll grow down in a small town
there is only one good use for a small town

You hate it and you’ll know you have to leave

Your lips move but I can’t hear what you’re saying.

When I was a child I had a fever

My hands felt just like two balloons.

Now I’ve got that feeling once again

I can’t explain you would not understand

This is not how I am.

I have become comfortably numb

Comfortably Numb, Pink Floyd, The Wall, 1979

Pasen komt vroeg dit jaar. Wedden dat je het de afgelopen weken ook tot vervelens toe hebt gehoord ? Verleden jaar kwam Pasen dan weer laat. Eén zaak is zeker: Pasen komt nooit op tijd.

Zo begon de column die je nu had moeten lezen. Maar toen kwam 22/3. Welke column schrijf je luttele dagen na de Brusselse hel? Welke column wil de lezer lezen? Wil die lezer vooral lezen over iets totaal anders omdat hij alles al vier keer heeft gehoord, gelezen en gezien. Maar ik kan niet schrijven over iets anders want al de rest, zelfs zaken die me op gewone dagen de gordijnen injagen of een brede glimlach op mijn gezicht toveren, zijn ineens zo intens irrelevant geworden. Maar ook alles wat ik probeer te schrijven over 22/3 blijkt na herlezing even zinnig als een bladblazer op de stiltehoeve.

Ik ga nog eens door alle half afgewerkte stukjes die ik de afgelopen weken schreef om iets te vinden wat jij wil lezen. Ik heb veel stukjes want ik schrijf iedere dag een column. Natuurlijk zijn die heel rudimentair en zeker niet literair. Ik doe het als denkoefening. Door het uitschrijven zie je denkfouten in een vertoog die je voordien perfect sluitend vond, begin je te twijfelen aan alle nooit’s en vele alles-en en vraag je sneller aan anderen wat ze denken van je mening. Iedere stelling wordt minder stellig als je schrijft voor een publiek.

Toen de hoofdredactrice van De Tijd me vroeg om tweewekelijks een column te schrijven, had ik niet door dat mijn leven er drastisch door zou veranderen. Ik wilde geen rechtlijnige meningen, dus nam ik me voor om in iedere column minstens drie dingen te verbinden, die op het eerste zicht niets met elkaar te maken hebben. Dus schrijf ik constant ideetjes en observaties op. Soms zijn dat dingen die ik belangrijk meen te vinden zoals hoe een regering bespaart maar meestal zijn het kleine dingen zoals hoe eigenaardig die gebochelde oude man met zijn twee hondjes het park binnenwaggelt of hoe die hoog gelaarsde, geblondeerde kakmadam met het kassameisje omgaat. Sedert ik columns schrijf verveel ik me zelfs niet in de file of in de wachtrij en is alles in de wereld interessant. Tot een paar idioten met monsterlijke springstoffen alles weer tot faits divers schieten.

Ik vind in geen enkel stukje iets passends.

Al is er iets dat ik bijna niet durf te schrijven. “Wat me het meest beangstigt is dat ik er niet van schrik”, was een cartoon in De Morgen, die perfect mijn gemoedstoestand weergeeft. Zo gebouleverseerd ik was door Charlie en hoe helemaal van mijn melk door de Bataclan, zo gelaten reageerde mijn lichaam en geest toen het nieuws uit Zaventem en Maalbeek binnenkwam. Ik zie dat Brussel in de binnenzak van de horreur zit, ik zie mijn mensen in de Financietoren panikeren en ik ben stoïcijns. Ik lees dat Marc Didden zich voor de eerste keer bang voelt in zijn eigen stad, Ik hoor Chantal Pattyn in de marathonradiouitzending zeggen: “Het is anders want het is niet Paris, maar hier” en ik voel het niet. Ben ik murw? Hebben de terroristen gewonnen?

Gewoon verderdoen, zegt iedereen. Anders winnen ze. Ik zie mezelf gewoon verderdoen maar ik ben niet zo zeker dat ik win.

We moeten blijven strijden voor onze westerse waarden en onze vrijheden, hoor ik alle politici zeggen maar ze zijn al maanden bezig die te ontzeggen aan mensen die hun land ontvluchten omdat ze met bommen bestookt worden door dezelfde klootzakken die in ons land toeslaan. Ze zitten te keuvelen met Viktor Orbán en Beata Szydlo tijdens de Eurotops en bakken warme broodjes met Recep Tayyip Erdoğan, drie politici voor wie onze waarden en vrijheden vodjes papier zijn. Ik zou woest moeten zijn maar j’y pense et puis j’oublie.

Ja, misschien kan muziek me weer een gevoel schoppen, denk ik, en duw op shuffle. Liesbeth List zingt Brel. “Brussel was toen nog een bruisende stad, Brussel was toen oh la la en olijk, Brussel was toen nog een ruisende stad, Brussel en Brussel was vrij en” – dan vertraagt het ritme tot een dodenmars – “ vrolijk… lijk”.

Comfortably Numb is beroemd door de lange gitaarsolo van David Gilmour. Nu duurt hij niet lang genoeg.

Naschrift

Deze tekst verscheen in De Tijd op 26 maart 2016.

Video Confortably Numb in de oorspronkelijke versie: https://www.youtube.com/watch?v=y7EpSirtf_E

Confortably Numb

The Wall was een Roger Watersproject maar Comfortably Numb is in wezen een David Gilmournummer. Hij kwam tijdens de opnamen met de demo van de muziek aandraven. Waters kon het integreren in het verhaal van Pink, een stilaan gek wordende/gemaakte muzikant, maar dat ging niet van leien dakje. De twee groepsleden konden het maar niet eens worden hoe het moest opgenomen worden. Anders dan je zou verwachten van de Gentle Giant die Gilmour was wilde hij de strofen “more grungry”, en de arduinen Rogers wilde ze lieflijker. Ultiem zong Waters de strofen en Gilmour het refrein.

Een onbekend genie knipte latere uitvoeringen van Waters en Gilmour samen tot één video. Vooral het gedeelte Gilmour in Gdansk (met de Baltisch Philharmonisch Orkst) is adembenemend: https://www.youtube.com/watch?v=d3Xwe_GQmrA

Het geruzie was de voorbode van het vertrek van Waters in 1983. Pink Floyd trad nog één keer in de klassieke bezetting op, tijdens het Live8 concert in Hyde Park, London 2005. Het laatste nummer op de playlist was Comfortably Numb . Richard Wright stierf op 15 September 2008, dus was Comfortably Numb. ook het laatste nummer dat de vier van de klassieke Pink Floyd (Roger Waters, David Gilmour, Nick Mason & Richard Wright) samen speelden.

David Gilmour voerde het nummer nog samen op met Richard Wright, kort voor diens dood op een AOL-sessie in New York. Wright zingt de Waterspartij en doet dat goed. Maar de twee Gilmoursolo’s behoren tot de beste ooit (zegt hij zelf): https://www.youtube.com/watch?v=_cPxKq-gMDo

Het nummer heeft de meest diverse bewonderaars. David Bowie zong het samen met David Gilmour op 29 Mei 2006 in de Royal Albert Hall. Van Morrison zingt het nog geregeld. Zo ook op 7 juli 2008 in de Massey Hall van Toronto, waarna hij zei: “I hope you liked that. I’m not numb and I’m not comfortable.” Maar natuurmlijk is zijn meest beklijvende lezing die samen met ex-Bandleden om de val van Muur in Berlijn te vieren in 1990: https://www.youtube.com/watch?v=wpFo_E9Fq2k

Graham Parker voelde het nummer perfect aan: https://www.youtube.com/watch?v=j_8gtt1KlUU

The Scissor Sisters maakten er een discoversie van: https://www.youtube.com/watch?v=jRk5Gjl_cAg

En wil je even stilstaan bij alle onheil, check dan de versie van het Vitamin String Quartet: https://www.youtube.com/watch?v=BVdvqm7Gaus

Het kan ook gregoriaans: https://www.youtube.com/watch?v=Omv3ozIT4jM

De jazzdevianten The Bad Plus weten altijd wel een knappe rocksong te vinden. Samen met Wendy Lewis: https://www.youtube.com/watch?v=Wv59-LsG3vg

Gehoord welke solo Ethan Iverson speelt vanaf 3:00?

De andere muziekreferenties

Liesbeth List – Brussel: https://www.youtube.com/watch?v=rn6q_Mcwh7E

Jacques Brel’s oorspronkelijke versie (op de BRT!), wat een performer was hij toch: https://www.youtube.com/watch?v=YZETr0cahT8

“J’y pense et puis j’oublie” is een zinnetjes uit Jacques Dutronc’s – Et Moi Et Moi Et Moi https://www.youtube.com/watch?v=FIzLbXz5Au4

Wanneer ik “Ik zie dat Brussel in de binnenzak van de horreur zit”, was dat natuurlijk een knipoog naar Johan Verminnen’s Brussel: https://www.youtube.com/watch?v=A11raATYyCg

Is there anybody in there?

I don’t think it’s funny no more

Cracking Up, Nick Lowe, 1979

Op 1 juni 2002 dacht ik even dat ik niet de baas van een ministerie maar van een gevangenis was geworden. Een overenthousiaste ambtenaar schonk me een niet te tillen sleutelbos en legde me in mitrailleurtempo uit waarvoor die sleutels allemaal dienden. Ik was hem na drie zinnen kwijt, maar knikte vriendelijk. Tot dat ene woord viel. “Decemberkast”. Er was geen januari- of junikast, bleek na navraag. Enkel een decemberkast. Waarom die kast zo’n naam toegevallen was, kon de goedmoedige man me niet uitleggen.

Toen ik kast openmaakte, kreeg ik een lading kartonnen dozen vol Gsm’s over me. Er zat ook (goede) wijn in de kasten, en boeken over dingen die niets met sociale zekerheid te maken hadden en hopen kalenderblokken met jaartallen uit de vorige eeuw. De Gsm’s waren waardeloos, zeiden mijn IT-mensen me. Ze waren totaal verouderd en konden enkel nog als slagwapen dienen.

Die wijn, die kalenders en die Gsm’s waren allemaal zonder fout in de maand december aangekocht. Er was nog geld over en dat moest snel uitgegeven worden want als de begrotingsminister dat in de mot kreeg, zou er flink geknipt worden in de kredieten van het volgend jaar. Ik zwoor een dure eed dat ik me nooit tot dit soort spelletjes met belastinggeld zou verlagen en dat ik me nog meer dan voorheen zou inzetten voor de totstandkoming van een systeem van bestuursovereenkomsten. In plaats van het jaarlijkse verstoppertje spelen tussen administratie en de regering bij de opmaak van de regering, met decemberaankopen en onvermijdelijk wederzijds wantrouwen tot gevolg, zou een open gesprek tussen iedere administratie en zijn voogdijminister leiden tot meerjarige afspraken waarin vastligt wat van de administratie verwacht wordt en wat de beloofde kredieten zouden zijn.

De afgelopen maanden werden tussen alle Federale Overheidsdiensten (FOD’s) en hun ministers bestuursovereenkomsten afgesloten. Dus zou ik nu een verrukte topambtenaar moeten zijn. Maar ik moet u bekennen dat ik diep ongelukkig ben. Niet omwille van de inhoud van het akkoord, en zeker niet omwille van de houding van de voogdijminister. Het is dat geen enkele regering zich houdt aan afspraken over de beschikbare kredieten. Op 1 januari kregen we te horen welke kredieten ons dit jaar waren toegestaan. We pasten de prognoses en het ontwerp van de bestuursovereenkomst aan.

Medio februari besliste de regering dat bij de administraties, bovenop de immense besparingen die de laatste jaren zijn opgelegd, nog eens 800 miljoen euro afgepitst moest worden. Over hoeveel miljoenen het bij ons zal gaan weten we nog niet, maar dat de bestuursovereenkomst serieus in het gedrang zal komen, dat weten we nu al met absolute zekerheid. De regering brak zijn woord na zes weken. Een record.

Natuurlijk zal u nu denken dat de regering de 2,2 miljard euro die hij zich te rijk heeft gerekend, wel ergens moet vinden. Neen, die extra 800 miljoen besparing werd beslist vóór de regering van dat 2,2 miljard euro begrotingstekort afwist.

De regering laat zich bij zijn zoektocht naar de 800 miljoen euro leiden door een eigengemaakte berekening van de onderbenutting bij de FOD’s. De kredieten die een FOD in 2015 niet uitgaf, worden in 2016 weggeknipt. Dit zou aannemelijk klinken als je vergeet dat de FOD’s in september 2015 te horen kregen dat er geen facturen meer mochten betaald worden tenzij ze niet samendrukbaar waren (lees: niet kunnen uitgesteld worden). Het werd ons dus verboden onze kredieten uit te geven. En nu komt men doodleuk vertellen dat we die kredieten blijkbaar niet nodig hebben.

Paradoxaal genoeg, beloont de regering hiermee de potverteerders die hun decemberkast blijven aanvullen en bestraft hij de zuinige administraties.

Het is allemaal niet nieuw. Sedert mijn aantreden als topambtenaar word ik geconfronteerd met budgettaire newspeak als ankerprincipes, samendrukbare kosten, kredietbevriezingen, en “soezuts” (sous-utilisations), maar zo catastrofaal als dit jaar is het nog nooit geweest.

Bij ieder aantreden van een nieuwe regering putten de voorzitters van de FOD’s zich uit om ons grote begrip voor de noodzaak van besparingen te uiten en telkens vragen we met aandrang om ons reële kredieten te geven, die, ook al zijn ze laag, het ons mogelijk maken om een strategie op te zetten. En vooral om een strategie aan te houden, want anders krijgt de burger onvoldoende terug voor zijn belastinggeld. Telkens wordt het ons beloofd. Het gebeurt nooit.

Integendeel, het moment van kredietbevriezing komt steeds sneller. In 2009 viel de circulaire begin december binnen, in 2015 was het al medio september. Straks overvalt de budgettaire vrieskou ons al in juli. Misschien toch eens denken aan een junikast.

Naschrift

Deze tekst verscheen als column in De Tijd van 12 maart 2016

Video Cracking Up:  https://www.youtube.com/watch?v=fCBm_IESaVA

Nick Lowe, the Jesus of Cool van de pop, is een intrigerende persoonlijkheid. Kijk maar eens naar zijn pagina in Discogs http://tinyurl.com/zxb2soq en je ziet niet alleen een indrukwekkende discografie maar ook een ganse waslijst van bands waar hij lid van was. En dan ontbreekt nog de lijst van alle albums die hij producete.

Een schitterend overzicht van ’s mans werk en leven vind je op wikipedia: http://tinyurl.com/j9oc526

Lees het alleen al voor zijn woordspelletjes met Bowie en Fleetwood Mac.

Half A Boy And Half A Man was zijn grootste hit bij ons en dat is hij nog altijd. Hij wil geen oude zak zijn die zijn truukjes herhaalt. Zijn recente werk hoor je niet op de radio maar is even briljant als zijn bekende werk uit de jaren zeventig.